Pas moshës 45 vjeç, shumë gra fillojnë të vërejnë ndryshime në trup që më parë nuk kanë qenë pjesë e përditshmërisë. Dhimbje në duar, ngurtësi e gjunjëve, lodhje e vazhdueshme, si edhe shqetësime në qafë dhe shpinë janë ndër ankesat që përmenden shpesh. Në disa raste, këto simptoma i atribuohen “normalitetit” të kalimit të viteve dhe hyrjes në menopauzë, por fakti që menopauza shoqërohet me ndryshime biologjike nuk do të thotë se dhimbja duhet të pranohet si diçka pa zgjidhje.
Menopauza përkufizohet si ndërprerja e përhershme e menstruacioneve për të paktën 12 muaj radhazi, si rezultat i humbjes graduale të funksionit të vezoreve. Zakonisht ajo ndodh ndërmjet moshës 45 dhe 55 vjeç, megjithëse te disa gra mund të shfaqet më herët ose më vonë. Megjithatë, ajo që e bën këtë periudhë kaq domethënëse nuk është vetëm ndalimi i ciklit, por rënia e konsiderueshme e estrogjenit, një hormon me ndikim të gjerë në organizëm.
Rënia e estrogjenit mund të ndikojë në nyje, kocka dhe muskuj, duke favorizuar inflamacionin, ngurtësinë dhe dobësinë fizike. Estrogjeni shpesh është parë vetëm si hormon riprodhues, por sot dihet se receptorët e tij gjenden në shumë inde të trupit. Këta receptorë janë të pranishëm në kocka, muskuj, kërcin artikular, tendina, ligamentet, sistemin nervor, sistemin kardiovaskular dhe qelizat e sistemit imunitar. Prandaj, ulja e tij krijon një efekt zinxhir mbi procese të shumta biologjike.
Një aspekt i rëndësishëm është roli i estrogjenit në kontrollin e proceseve inflamatore. Në kushte normale, ai ndihmon në ruajtjen e ekuilibrit mes substancave proinflamatore dhe antiinflamatore. Pas menopauzës, ky ekuilibër prishet dhe rritet prodhimi i citokinave inflamatore, si interleukina-1, interleukina-6 dhe faktori i nekrozës tumorale alfa. Kjo lidhet me rritjen e ndjeshmërisë ndaj dhimbjes dhe me përshpejtimin e proceseve degjenerative. Në këtë kontekst përmendet inflamacioni kronik i shkallës së ulët, si një nga mekanizmat që e lidh menopauzën me dhimbjet muskuloskeletore.
Menopauza nuk duhet të nënkuptojë dhimbje të pandalshme
Edhe kockat preken. Ato nuk janë struktura statike, por inde të gjalla që rinovohen vazhdimisht. Ekziston një ekuilibër i vazhdueshëm mes formimit dhe shpërbërjes së indit kockor, ku estrogjeni luan rol kyç për ta mbajtur këtë sistem në balancë. Kur niveli i tij bie, procesi i humbjes së masës kockore përshpejtohet ndjeshëm. Në vitet e para pas menopauzës, gratë mund të humbin një përqindje të konsiderueshme të densitetit kockor, çka rrit rrezikun për osteopeni dhe osteoporozë. Osteoporoza përshkruhet shpesh edhe si “epidemia e heshtur e menopauzës”, sepse për vite të tëra mund të mos japë asnjë simptomë derisa të ndodhë fraktura e parë.
Dhimbja nuk lidhet vetëm me kockat. Menopauza ndikon edhe te muskujt, një faktor që shpesh neglizhohet. Pas moshës 45–50 vjeç nis humbja graduale e masës dhe forcës muskulore, e njohur si sarkopeni. Muskujt janë stabilizuesit kryesorë të nyjeve; kur dobësohen, ngarkesa transferohet mbi nyje, tendina dhe ligamente. Kjo mund të sjellë lodhje më të shpejtë, ulje të rezistencës fizike dhe vështirësi në kryerjen e aktiviteteve të përditshme.
Përgjithësisht, dhimbja pas menopauzës rrallë ka një shkak të vetëm. Në shumicën e rasteve ajo vjen si rezultat i ndërveprimit të disa faktorëve njëkohësisht: ndryshimet hormonale, inflamacioni kronik, humbja e masës muskulore, çrregullimet e gjumit, shtimi në peshë, stresi kronik dhe ulja e aktivitetit fizik. Këta elementë formojnë një rreth vicioz: dhimbja ul aktivitetin fizik, ulja e aktivitetit dobëson muskujt dhe dobësimi i tyre rrit më tej ngarkesën mbi nyjet, duke i përkeqësuar ndjeshëm simptomat. Për këtë arsye, jo çdo dhimbje që shfaqet pas moshës 45 vjeç është pasojë “normale” e plakjes.
Ka raste kur disa simptoma mund të fshehin osteoporozë ose sëmundje reumatike, të cilat kërkojnë diagnostikim dhe trajtim të hershëm. Nëse shqetësimet rriten, zgjasin ose bëhen të shpeshta, është e rëndësishme të mos krijohet përshtypja se “është normale vetëm sepse po hyj në menopauzë”. Menopauza nuk është një sëmundje, por një periudhë tranzicioni biologjik; megjithatë, dhimbja nuk duhet të konsiderohet pjesë e pashmangshme e saj. Për këshillim dhe kontroll te specialisti, Dr. Besim Demolli, Specialist i reumatologjisë, është i disponueshëm në numrin +38344727068.
Botuar fillimisht në Telegrafi