Ministrja në detyrë e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari, ka thënë se rënia e çmimit të naftës në bursat ndërkombëtare nuk pritet të reflektohet menjëherë në tregun e Kosovës. Sipas saj, diferenca mes lëvizjeve në tregjet globale dhe çmimeve që paguhen në vend lidhet me mënyrën e furnizimit të derivateve dhe formulën që përdoret për përllogaritjen e çmimit në Kosovë.
“Çmimi i naftës në Kosovë përcaktohet sipas rregullores që kemi në Ministrinë e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit. Ai bazohet në çmimin mesatar të dhjetë milionë litrave të importuara dhe më pas i shtohet marzha e fitimit për operatorët,” ka shpjeguar Kusari-Lila. Ajo ka theksuar se krahasimi i çmimit të naftës në bursa me atë në Kosovë nga njëra ditë në tjetrën nuk është i drejtë, sepse porositë dhe dërgesat nuk realizohen menjëherë.
Ministrja në detyrë ka arsyetuar se operatorët zakonisht bëjnë porositë paraprakisht dhe dërgesat marrin kohë për t’iu afruar tregut kosovar. Derivatet që vijnë kryesisht përmes portit të Durrësit, sipas saj, janë blerë dhe negociuar në periudha më herët, prandaj u duhet kohë derisa të arrijnë në tregun e Kosovës dhe të ndikojnë te çmimet. Në këtë mënyrë, luhatjet në bursat ndërkombëtare nuk përcillen automatikisht, menjëherë pas çdo ndryshimi global.
Çmimi në Kosovë përcaktohet nga formula e importit dhe marzha
Kusari ka shtuar se ministria ka ndërmarrë masat e saj brenda hapësirës ligjore për të parandaluar abuzimet me çmimet. Në të njëjtën kohë, ajo ka pohuar se vazhdojnë kërkesat nga operatorë ekonomikë për të hequr kufizimin e marzhës së fitimit, me qëllim që të realizojnë fitime më të mëdha. Ministrja ka deklaruar se këto kërkesa po analizohen, ndërsa qasja institucionale synon një balancë mes mbrojtjes së qytetarëve dhe ruajtjes së funksionimit normal të tregut.
“Kemi kërkesa të vazhdueshme nga operatorët ekonomikë që të hiqet kufizimi i marzhës së fitimit, në mënyrë që të kenë fitime më të mëdha. Ne jemi duke i analizuar këto kërkesa,” ka thënë Kusari-Lila. Po ashtu, ajo ka theksuar se importi i naftës dhe derivateve është rritur dukshëm dhe ka sjellë të dhëna sipas të cilave, pothuajse është dyfishuar në baza ditore, bazuar në informacionin që ministria e merr nga Dogana e Kosovës.
Ministrja në detyrë ka nënvizuar se synimi i institucioneve është të gjejnë një ekuilibër: nga njëra anë të mbrojnë qytetarët nga çdo abuzim i mundshëm me çmimet, dhe nga ana tjetër të mos rrezikojnë funksionimin e operatorëve ekonomikë. Në këtë kontekst, ajo ka shpjeguar se edhe kur ka ndryshime të çmimit në tregjet botërore, mënyra se si Kosova përpunon çmimin për derivatet nuk e lejon një reflektim të menjëhershëm, për shkak të cikleve të importit dhe të formulës së llogaritjes.
Përtej mekanizmit të brendshëm, Kusari ka përmendur edhe faktorët ndërkombëtarë që ndikojnë në çmimet e naftës. Sipas saj, çmimi i naftës në tregjet botërore, përfshirë edhe Kosovën, është i lidhur ngushtë me lirinë e qarkullimit në Gjirin e Hormuzit. Në këtë zonë, sipas të dhënave të përmendura në deklaratë, kalojnë rreth 20 për qind e rezervave të naftës në nivel global.
Telashet në këtë pjesë deti që ndodhet mes Omanit dhe Iranit kanë nisur prejse Republika Islamike u sulmua nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izraelit më 28 shkurt 2026. Ky kontekst ndërkombëtar, sipas logjikës së lidhjes së tregut të naftës me faktorët gjeopolitikë, ndikon në mënyrën si tregjet reagojnë ndaj rrezikut të furnizimit, dhe më pas i bën luhatjet e çmimeve të ndihen në ekonomi, por jo domosdoshmërisht në mënyrë të menjëhershme përmes sistemit të çmimeve në Kosovë.
Botuar fillimisht në Koha.net