Kosova sot po përballet me një situatë që të kujton ngjashmërinë e njohur politike në Greqi. Megjithëse vendi i mbajti zgjedhjet para pesë muajsh, tashmë del nevoja që qytetarët të votojnë sërish. Në të njëjtën logjikë, edhe Greqia kishte mbajtur zgjedhje më herët, por sërish u përball me një cikël të ri votimi, pavarësisht se qytetarët grekë kishin shkuar në qendrat e votimit vetëm pesë javë më parë.
Rasti grek tregon se kur ndryshojnë rrethanat politike, ritmi i zgjedhjeve mund të përshpejtohet dhe të krijojë presion mbi institucione e mbi qytetarë. Për Kosovën, ky paralel vjen edhe për faktin se brenda një periudhe relativisht të shkurtër parashikohet të ketë dy palë zgjedhje. Kjo e bën situatën të re për publikun dhe për mënyrën se si pritet të administrohet mandati politik, por jo domosdoshmërisht e papritur në historinë e disa vendeve të tjera.
Në këtë kontekst, çështja kryesore nuk është vetëm fakti i votimeve të përsëritura, por ajo që qëndron pas tyre. Në rrugën e diskutimeve politike në Kosovë, debatet kanë qenë të strukturuara rreth disa përballjeve të mëdha që përsëriten në shumë vende kur polarizimi rritet. Ndër këto janë përballjet mes “shpresës së re” dhe “gardës së vjetër”, mes “vullnetit të popullit” dhe “mbrojtjes së demokracisë”, si dhe mes “vettingut” dhe “kapjes së shtetit”. Këto janë tema që, sipas mënyrës si zhvillohet përballja politike, ndikojnë në mënyrën si arrihen marrëveshjet apo si bllokohen ato.
Ndërsa Kosova po e shikon veten në pasqyrën e Greqisë, ka edhe vende të tjera që kanë kaluar nëpër një cikël të ngjashëm votimesh. Në dy kolumne të mëparshme janë përmendur shembuj të Izraelit dhe Bullgarisë, vende që u futën në një spiralë zgjedhjesh. Në këto raste, polarizimi politik u shoqërua me dinamika strukturore dhe me ndryshime të mëdha në shoqëri e në mënyrën si formohen aleancat, përfshirë edhe ndryshimet gjeneracionale.
Izraeli, për shembull, është një rast ku polarizimi ka prodhuar pesë zgjedhje brenda tre vjetëve. Pavarësisht kësaj, asnjë nga këto votime nuk solli një zgjidhje që do të stabilizonte situatën. Si pasojë, vendi mbetet i polarizuar dhe qeveria vazhdon të vuajë nga mungesa e legjitimitetit. Dhe kjo situatë duket se nuk ka përfunduar menjëherë: në muajt e ardhshëm Izraeli do të mbajë sërish zgjedhje, duke e bërë ciklin edhe më të vështirë për t’u menaxhuar.
Edhe Bullgaria ka treguar një rrugë të gjatë. Ajo mbajti tetë palë zgjedhje brenda pesë vjetëve. Megjithatë, ndryshe nga Izraeli, pas një numri të madh votimesh Bullgaria arriti të thyejë paralizën politike. Pas atyre tetë zgjedhjeve, vendi arriti të fitojë një qeveri me legjitimitet të plotë. Në këtë mënyrë, qytetarët bullgar, të lodhur nga kaosi dhe polarizimi i taborëve tradicionale politike, zgjodhën një ish-gjeneral si figurë politike, me synimin për të kthyer stabilitet dhe shpresë në Bullgari.
Paralajmërim për Kosovën: çfarë tregojnë Izraeli dhe Bullgaria
Kur këto dy shembuj vendosen pranë situatës që po shfaqet në Kosovë, del një mesazh i qartë: përvoja e vendeve të tjera ofron një paralajmërim të zymtë për të ardhmen. Izraeli dhe Bullgaria tregojnë se një vend mund të hyjë në cikle të përsëritura zgjedhjesh kur polarizimi politik, si dhe dinamikat strukturore, nuk gjejnë rrugë të shpejtë drejt kompromisit. Në fund të fundit, rezultatet ndikojnë drejtpërdrejt në stabilitetin institucional dhe në perceptimin e legjitimitetit të qeverisjes.
Ndërsa Kosova po pret dy palë zgjedhje brenda një periudhe të ngushtë dhe ndërkohë shihet se si zhvillohet ngjashmëria me rastin e Greqisë, paraleli me Izraelin dhe Bullgarinë shërben si një kujtesë mbi rrezikun e zgjatjes së situatës së polarizuar. Në një skenar të tillë, votimet e shumta mund të mos ofrojnë zgjidhje, por të prodhojnë më shumë pasiguri. Pikërisht për këtë, diskutimi publik rreth temave si vettingu, kapja e shtetit, dhe përballjet ideologjike rreth “vullnetit të popullit” apo “mbrojtjes së demokracisë” mbetet në qendër të asaj që do të përcaktojë rrjedhën politike në Kosovë gjatë muajve në vijim.
Botuar fillimisht në Koha.net