Komunat në Kosovë po vazhdojnë të hapin procedura prokurimi për të angazhuar staf përmes tenderëve, duke e lidhur këtë me pretendimet për mungesë kapacitetesh profesionale brenda institucioneve. Një praktikë e tillë po vihet në fokus për shkak të numrit të madh të angazhimeve të bëra në këtë mënyrë dhe mënyrës si po arsyetohet në nivel lokal.
Instituti GAP ka evidentuar se vetëm gjatë vitit 2025 janë kontraktuar 534 persona përmes tenderëve. Në raportimet e bëra nga ky institut, thuhet se nga këta 534 të kontraktuar, 207 i ka rekrutuar Prishtina, 65 Gjilani, 34 Deçani, 31 Obiliqi, 20 Peja dhe 10 Prizreni. Këto shifra tregojnë për një shtrirje të gjerë të angazhimeve përmes procedurave të prokurimit, pavarësisht dallimeve mes komunave.
Në fund të muajit prill, Komuna e Prizrenit nisi një procedurë prokurimi në vlerë prej 327,600 eurosh, me qëllim punësimin e 14 konsulentëve për një periudhë 3-vjeçare. Në dokumentacionin e procedurës, tenderi u shpall edhe me arsyetimin se me këtë staf komuna synon të “forcojë bashkëpunimin me donatorë dhe partnerë ndërkombëtarë”. Megjithatë, parashikohet që të punësuarit të paguhen mesatarisht 650 euro në muaj, duke e bërë edhe më të dukshme dimensionin financiar të angazhimeve të tilla.
Praktika me tenderë dhe angazhimet e stafit po shtohen
Analisti i politikave në Institutin GAP, Bekim Salihu, ka ngritur kritika ndaj mënyrës se si po përdoren këto procedura. Sipas tij, tenderët e këtillë i hapin rrugë edhe punësimeve që lidhen me të afërmit e udhëheqësve lokalë, sepse personat e angazhuar në këtë mënyrë nuk kalojnë përmes konkursit, siç ndodh në rekrutimet e tjera. Salihu e lidh këtë me faktin se komunat e shohin angazhimin përmes tenderëve si rrugë më të lehtë për të arritur deri te njerëzit që i duan për t’i futur në punë.
Ai ka theksuar se gjetjet e shoqërisë civile tregojnë se institucionet shpesh kanë punësuar persona që i kanë të afërt, dhe kjo praktikë nuk po përdoret si mekanizëm për të marrë shërbime të veçanta për nevoja konkrete. Në vend të kontratave që do të shërbenin për shërbime specifike, kritika thekson se angazhimi po trajtohet si zëvendësim i roleve që në fakt kryhen nga zyrtarët komunalë. Sipas kësaj logjike, tenderët po merren si instrument praktik për funksionimin e administratës, pavarësisht pretendimeve për mungesë kapacitetesh.
Pavarësisht kritikave, në Asociacionin e Komunave të Kosovës e kanë mbrojtur këtë qasje. Sazan Ibrahimi, drejtor ekzekutiv i AKK-së, ka thënë se baza ligjore i lejon institucionet publike që, kur vlerësojnë se nuk kanë kapacitete të brendshme, të angazhojnë përmes kontratave për shërbime ekspertësh të jashtëm. Në këtë qëndrim, theksi vihet te nevoja për ekspertizë dhe te vlerësimi institucional për kapacitetet ekzistuese, që pastaj justifikon përdorimin e kontratave për shërbime.
Salihu ka sqaruar se rekrutimi i stafit nëpërmjet tenderëve u bë i mundur pas ndryshimeve që u bënë në vitin 2019 në Ligjin për Shërbimin Civil. Edhe pse pranon se ka bazë ligjore, ai e ka vlerësuar si të gabuar praktikën, duke argumentuar se komunat po e përcjellin këtë model edhe në administratë. Sipas tij, ky mekanizëm nuk është as i arsyeshëm e as i dobishëm në të gjitha rastet, sepse secila komunë llogaritet se ka norma që tejkalohen nga numri i të punësuarve. Për rrjedhojë, ai argumenton se resurset komunale do të duhej të shfrytëzoheshin, jo të kontraktoheshin persona për punë që kryhen nga zyrtarët komunalë. Ndërkohë, diskutimi mbi tenderët vazhdon të jetë i hapur përballë shifrave të raportuara dhe mënyrës së arsyetimit të përdorimit të tyre nga komunat.
Botuar fillimisht në Koha.net