Politologu Melazim Koci ka reaguar pas publikimit të një memorandumi nga studentët serbë, duke thënë se dokumenti në fjalë është kopje e memorandumit të vitit 1986. Sipas tij, Serbia e ka “dhënë fund narrativës” se reformimi i saj bazohet në pretendime se është një shtet pro-evropian, pikërisht përmes këtij publikimi ku Kosovën e trajtojnë si pjesë integrale të saj.
Koci ka theksuar se ajo që është shfaqur tashmë përmban të njëjtën logjikë si tek dokumenti i vitit 1986, madje sipas tij ka edhe tone më të ashpra kundër Republikës së Kosovës. Ai u shpreh se është befasues fakti që përmbajtja “përputhet” me çfarë janë lexuar më herët, duke e lidhur drejtpërdrejt memorandumit të vitit 1986 me Dobrica Ćosić, i cili njihet si një figurë e nacionalizmit serb.
“Jam i befasuar sepse është komplet ajo që kemi lexuar më 1986, është kopje e memorandumit të vitit 86 të Dobrica Ćosiq. Është e habitshme edhe për një fakt, sot kam pritur që pjesa pro-evropiane në Serbi të reagoj, nuk reagoi. Kjo flet për një atmosferë të çuditshme në Serbi”, ka thënë Koci në një paraqitje në Interaktiv.
Ai ka vijuar më tej duke shpjeguar se në këtë memorandum nuk përmenden shqiptarët, duke argumentuar se “ne nuk ekzistojmë”, ndërsa sipas përmbajtjes së dokumentit del se ekziston vetëm territori i Kosovës si pjesë e Serbisë. Në atë formulim, Koci thekson se thuhet që “është pjesë përbërëse e Serbisë”, duke u renditur si njëkohësisht kategori kushtetuese dhe si “imperativ historik dhe moral që nuk negociohet”.
Koci: Memorandumi serb për Kosovën është kopje e vitit 1986
Sipas Koci, kjo qasje nuk i përket as pozicionimit të Dobrica Ćosić në tërësinë e tij, pasi ai thotë se Ćosić ka menduar për ndarjen e Kosovës. Koci ka pretenduar se autorët e këtij memorandumi shprehen ndryshe: ata, sipas tij, “mendojnë se Kosova e tëra është e Serbisë”. Në këtë mënyrë, ai e vlerëson dokumentin si një narrativë që synon të legjitimojë idenë se i gjithë territori i Kosovës përfshihet brenda Serbisë, pa hapësirë për negocim.
Politologu ka ngritur edhe një mundësi lidhur me mënyrën se si lëvizja studentore që publikoi memorandumin mund të jetë zhvilluar. Ai ka thënë se ekziston mundësia që kjo lëvizje të ketë nisur si një iniciativë për të kamufluar qëllimin e vërtetë propagandistik, që të ketë pasur informacione edhe bashkësia ndërkombëtare. Koci ka shtuar se, sipas tij, mund të jetë e prekur edhe nga shërbimi sekret rus, duke iu referuar një skenari ku elemente të strukturave të inteligjencës do të mund të kenë ndikuar në prezantimin dhe interpretimin e idesë.
“Mund të kenë pasur informacione të tjera [SHBA-BE] që mund të jetë se ka filluar si lëvizje spontane por që më pas të kenë depërtuar elemente të BIA-s serbe që ta prezantojnë Vuciqin si formë më të moderuar. Ose, me kohë në këtë lëvizje të jenë infiltruar elemente të shërbimit sekret rus”, ka thënë Koci. Në këtë kontekst, ai e sheh memorandumin si pjesë të një atmosfere që lidhet me mënyrën se si Serbisë i qaset reforma dhe roli i narrativës pro-evropiane.
Në vijim, Koci ka përmendur se studentët serbë, me pretendimin se memorandumi është një dokument zyrtar, e kanë shpallur “të miratuar” në Kragujevc. Përmbajtja që ai e sjell në vëmendje i referohet mënyrës se si Kosova paraqitet jo vetëm si territor, por edhe si pjesë e identitetit kombëtar serb, një narrativë që është dëgjuar sipas tij edhe më herët nga zyrtarë serbë. Ai ka tërhequr paralele edhe me memorandumet më të vjetra, duke iu referuar memorandumin kontrovers të Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve (SANU) të vitit 1986, ku paraqiteshin pretendime për rrezikimin e popullit serb në ish-Jugosllavi.
Botuar fillimisht në Koha.net