Izraeli ka marrë nën kontroll sipërfaqe të mëdha në territore të Gazës, Libanit dhe Sirisë, në vetëm dy vjet e gjysmë e më shumë, duke shënuar zgjerimin më të madh të tokave të pushtuara ushtarakisht nga ai në dekada. Lëvizja e forcave izraelite ka shkuar përtej kontrolleve të mëparshme, duke e vënë theksin te qëndrimi i gjatë i këtyre hapësirave nën autoritetin e tij.
Sipas informacioneve të raportuara në këtë periudhë, Izraeli ka thënë se planifikon të mbajë kontrollin për një kohë të pacaktuar. Zona që është prekur nga operacionet përfshin një shtrirje më të madhe se sa shumë qytete të mëdha, ndërsa qasja e re ushtarake përfshin zhvendosje masive të popullsisë dhe shkatërrim të infrastrukturës urbane. Kjo ka bërë që situata humanitare të përkeqësohet dukshëm në disa zona ku janë kryer veprimet e forcave izraelite.
Zgjerimi i kontrollit mbi territoret nisi pas sulmit të Hamasit në vitin 2023. Sulmi solli luftëra në disa fronte, dhe ushtria izraelite mori pjesë të mëdha të Gazës si pjesë e një pushtimi më të gjerë. Më pas, kontrolli u shtrua edhe në pjesë të Libanit dhe Sirisë, duke e kthyer njëherësh fokusin ushtarak nga një front i vetëm në disa drejtime njëkohësisht.
Izraeli i përshkruan këto hapësira si “zona të ndërmjetme”. Sipas kësaj qasjeje, ato do të shërbenin për të parandaluar sulme të ardhshme nga grupet militante. Në Gaza dhe Liban, marrja e tokave nga Izraeli dhe paralajmërimet për evakuim kanë larguar mbi 3 milionë njerëz. Në terren, trupat izraelite kanë shkatërruar qytete dhe lagje, duke krijuar zona të gjera që po shpopullohen.
Zonat e ndërmjetme: pse po ndryshojnë kufijtë e kontrollit të Izraelit
Përmasa e këtyre “zonave të ndërmjetme” është përshkruar si ekuivalente me afërsisht 5% të sipërfaqes së Izraelit menjëherë pas themelimit të tij. Megjithatë, këto nuk paraqiten si kufij të rinj që do të krijoheshin përmes një marrëveshjeje të drejtpërdrejtë midis dy vendeve. Përkundrazi, ato vlerësohen nga shumë vëzhgues si ndryshime që mund të kenë ndikim afatgjatë, pavarësisht se në terren arsyetohen si masa sigurie.
Frika për një zgjatje të mundshme të ndryshimeve reflekton edhe tek mënyra si po lidhet çështja me negociatat politike rajonale. Një element i përmendur në këtë kontekst është se Irani e ka paraqitur tërheqjen e Izraelit nga Libani si kusht për t’i dhënë fund luftës së tij me SHBA-në. Kjo e lidh dimensionin ushtarak me një dinamikë më të gjerë të marrëdhënieve ndërkombëtare, ku kontrolli i territorit bëhet pjesë e një agjende më të madhe.
Që nga themelimi i Izraelit në vitin 1948, vendi nuk ka pasur asnjëherë kufij të përcaktuar qartë. Kufijtë kanë ndryshuar përgjatë luftërave, aneksimeve, armëpushimeve dhe marrëveshjeve të paqes. Në disa periudha, kontrolli mbi territorin ka qenë i lidhur me logjikën ushtarake të “nevojës për siguri”, ndërkohë që orientimi i frontit ka ndërruar në varësi të zhvillimeve në terren.
Në historikun më të fundit të përmendur në material, Izraeli ka okupuar shumicën e jugut të Libanit mes viteve 1982 dhe 2000, duke pretenduar se ishte e nevojshme për të mbrojtur. Ky precedent historik, së bashku me atë që po ndodh aktualisht, e bën çështjen e vazhdimit të kontrollit të territoreve të hapur për diskutim dhe shqetësim. Ndërsa lufta dhe zhvendosjet vazhdojnë, vendimi për mbajtjen e “zonave të ndërmjetme” shihet si një faktor që mund ta përcaktojë formën e ardhshme të kontrollit në rajon.
Botuar fillimisht në Koha.net