Presidenti i Izraelit, Isaac Herzog, ka vendosur t’i japë liderit të opozitës, Gadi Eisenkot, mandatin për të formuar qeverinë e re. Vendimi vjen pas zgjedhjeve parlamentare të javës së kaluar, ku asnjë nga dy blloqet kryesore nuk arriti të sigurojë shumicën.
Procedura nis menjëherë pas një raundi konsultimesh që Herzog i zhvilloi gjatë javës me delegacionet e të gjitha partive që përfshijnë Knessetin e ri. Sipas njoftimit nga zyra e presidentit, Eisenkot mori 67 rekomandime për postin e kryeministrit, ndërsa kryeministri në detyrë Benjamin Netanyahu mori 46.
Pas njoftimit për mandatin, në të njëjtën ditë Eisenkot shkroi në rrjetin X se ka ardhur koha për një “qeveri emergjente kombëtare”. Ai tha se do të bëjë gjithçka për të qenë në lartësinë e detyrës. Zyra e presidentit informoi për vendimin si Eisenkotin, ashtu edhe Netanyahun.
Eisenkot, i cili ka shërbyer më parë si ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite, ka 28 ditë kohë për të ndërtuar një koalicion. Afati mund të zgjatet edhe për 14 ditë të tjera, në varësi të ecurisë së negociatave politike.
Mandati i Eisenkotit hap rrugët për koalicionin e qeverisë
Në Knessetin me 120 ulëse, partia e djathtë Likud e Netanyahut fitoi 53 mandate së bashku me aleatët e saj ultranacionalistë dhe ultraortodoksë. Ndërkohë, blloku i opozitës i udhëhequr nga Eisenkot, i përbërë nga partia centriste Yashar dhe tri parti të tjera hebraike, mori 48 mandate.
Befasia kryesore e zgjedhjeve erdhi nga dy aleanca të drejtuara nga partitë arabe: Lista e Bashkuar Arabe dhe Lista e Përbashkët. Së bashku ato siguruan 19 ulëse, një rezultat që nuk ishte arritur kurrë më parë. Rritja erdhi si pasojë e pjesëmarrjes së fortë të votuesve arabë, duke i kthyer këto forca në faktorë potencialisht vendimtarë për formimin e qeverisë.
Megjithatë, para votimit, të gjitha partitë hebraike në garë – me përjashtim të njërit – kishin premtuar se nuk do të bashkëpunonin me partitë arabe për qeverinë. Eisenkot dhe pjesa më e madhe e bllokut të tij kanë refuzuar deri tani të hyjnë në qeveri me partitë arabe, megjithëse Në Izrael spekulohet se një marrëveshje e tillë nuk është plotësisht e përjashtuar.
Një tjetër mundësi lidhet me partitë ultraortodokse. Eisenkot mund të përpiqet gjithashtu për një marrëveshje me ta, por kjo rrugë konsiderohet e vështirë. Në Izrael, asnjë parti nuk ka fituar ndonjëherë shumicë absolute, prandaj qeveritë kanë qenë vazhdimisht koalicione. Presidenti ka hapësirë të gjerë për të zgjedhur kandidatin që, sipas tij, ka shanset më të mëdha për të ndërtuar shumicë, dhe nuk është i detyruar t’ia japë mandatin liderit të partisë me më shumë ulëse.
Rezultati i zgjedhjeve lë të hapura tri rrugë kryesore për negociatat e ardhshme. E para është një qeveri uniteti kombëtar, ku Netanyahun dhe Eisenkotin do t’i lidhte i njëjti koalicion. E dyta është një qeveri e djathtë e Netanyahut, në të cilën mund të përfshiheshin deputetë që do të largoheshin nga blloku i Eisenkotit. E treta është një qeveri e udhëhequr nga Eisenkot, me mbështetjen e partive arabe.
Për qeveri uniteti ka precedent. Në vitin 2020, pas tri zgjedhjeve radhazi pa një fitues të qartë, Netanyahu dhe rivali i tij centrist Benny Gantz ranë dakord për ndarjen e pushtetit. Sipas marrëveshjes së asaj kohe, posti i kryeministrit do të rrotullohej mes tyre.
Gjatë konsultimeve, Herzog u bëri thirrje partive të kuptojnë se, në rrethanat aktuale, jo çdo premtim elektoral mund të mbahet. Ai tha se kjo është e nevojshme për të shmangur zgjedhje të reja dhe për të ndërtuar një qeveri të qëndrueshme. Izraeli, sipas të dhënave politike të viteve të fundit, e njeh mirë rrezikun e bllokadës: në periudhën 2019–2022, vendi shkoi pesë herë në zgjedhje, sepse Netanyahu dhe rivalët e tij nuk arrinin të bashkëpunonin.
Botuar fillimisht në Bota Sot