Mediat iraniane të lidhura me IRGC-në kanë intensifikuar thirrjet që Teherani të vendosë tarifa për kabllot nëndetëse të internetit që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, ndërkohë që kërkojnë edhe monitorim të trafikut global të të dhënave. Në këto propozime theksohet se Teherani, duke përdorur rolin e vet mbi një rrugë ujore të rëndësishme, mund të krijojë të ardhura nga infrastruktura që mban në punë shërbimet dixhitale në shkallë ndërkombëtare dhe të rrisë presionin ndaj Perëndimit.
Sipas informacioneve që qarkullojnë në mediat e lidhura me Gardën Revolucionare, ideja është që të aplikohen tarifa tranziti për kabllot me fibra optike që përshkojnë Ngushticën e Hormuzit. Këto kabllo, sipas argumentimit, nuk janë thjesht lidhje teknike, por “arterie” të infrastrukturës dixhitale globale. Në këtë logjikë, tarifat mund të përkthehen në miliarda dollarë për Iranin dhe të krijojnë një mekanizëm të ri presioni kundër aktorëve perëndimorë.
Tarifat për kabllot në Hormuz: leva e re që Irani synon të përdorë
Agjencia e Lajmeve Tasnim, e lidhur me IRGC-në, ka propozuar që Irani t’u kërkojë kompanive ndërkombëtare të paguajnë tarifa tranziti për kabllot që zotërojnë dhe operojnë, si edhe për shërbimet e mirëmbajtjes. Në të njëjtën kohë, propozimi parashikon që firmat — duke përfshirë Google, Meta, Microsoft dhe Amazon — të veprojnë sipas rregulloreve iraniane.
Një pjesë e argumentit shkon edhe tek dimensioni financiar. Mostafa Taheri, anëtar i Komisionit Parlamentar të Industrive të Iranit, ka vlerësuar se të ardhurat e mundshme nga tarifat e tranzitit mund të arrijnë deri në 15 miliardë dollarë. Kjo shifër përmendet në kontekstin e pretendimeve se Ngushtica është nyje kyçe ku kalojnë sisteme të rëndësishme komunikimi mes rajoneve të mëdha gjeografike.
Ndërsa Tasnim ka shtuar edhe një element tjetër: monitorimin e trafikut të të dhënave që kalojnë përmes kabllove. Agjencia pretendon se Irani do të mund të vëzhgonte rrjedhën e informacionit që shoqërohet me shërbime cloud, sisteme mesazhesh financiare, duke përfshirë SWIFT, si dhe një pjesë të madhe të trafikut global të internetit. Në të njëjtin shkrim thuhet se të paktën shtatë kabllo të mëdha komunikimi u shërbejnë vendeve të Gjirit dhe kalojnë nëpër Ngushticë, mes tyre përmenden sistemet FALCON, GBI dhe Gulf-TGN, të cilat lidhin qendrat e të dhënave në të gjithë Azinë, Evropën dhe Lindjen e Mesme.
Megjithatë, përpjekje të tilla nuk po shihen si të mbështetura fort në aspektin ligjor. Mediat iraniane citojnë Konventën e OKB-së mbi Ligjin e Detit, duke argumentuar se gjeografia e ngushtë e Ngushticës e vendos shtratin detar nën juridiksionin iranian dhe të Omanit. Por, UNCLOS përfshin edhe një parim të kalimit tranzit që mbron rrjedhën e pandërprerë të lundrimit dhe komunikimeve ndërkombëtare. Irani e ka nënshkruar UNCLOS, por nuk e ka ratifikuar atë kurrë. Në të njëjtën kohë, kabllot nëndetëse janë në pronësi të konsorciumeve ndërkombëtare, ndaj çdo tentativë për tarifa ose për monitorim pritet të përballet me rezistencë të shpejtë ligjore dhe politike.
Edhe presioni ndaj internetit tek popullata iraniane ka qenë pjesë e këtij kuadri. Propozimet vijnë pas kufizimeve të aksesit në internetin global, që Teherani i ka ndërmarrë edhe përpara fillimit të luftës kundër SHBA-së dhe Izraelit në shkurt. Në atë periudhë, u përmend një rrethanë e raportuar nga NetBlocks, ku ndërprerja kishte arritur ditën e 76-të, me skema aksesi të mbështetura nga qeveria që, sipas raportimeve, krijonin mbikëqyrje, korrupsion dhe mashtrime në vend të një lidhjeje të hapur.
Në prill, ministri i Komunikacionit i Iranit ka pranuar se rreth 10 milionë njerëz vareshin nga aksesi i qëndrueshëm dixhital për jetesën e tyre dhe se mbyllja po u kushtonte bizneseve 600 miliardë tomanë në ditë. Përmasat e këtij ndikimi përdoren si sfond për mënyrën si infrastrukturës dixhitale i jepet rol si instrument kontrolli. Ndërkohë, vetë Ngushtica e Hormuzit, që ndan Iranin nga Omani, është rreth 22 kilometra e gjerë në pikën e saj më të ngushtë; në kushte normale, rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalon nëpër të.
Irani, thuhet se e kishte mbyllur në fakt Ngushticën për transportin detar komercial kur nisi lufta, pasi çmimet e energjisë u rritën ndjeshëm. Në anën tjetër, Marina Amerikane vendosi bllokadën e porteve iraniane më 13 prill. Një armëpushim ka qenë në fuqi që nga 8 prilli, por mbetet i brishtë; Trump e përshkroi atë këtë javë si një armëpushim me një “shans prej një përqind” për të mbijetuar. Në këtë sfond, tarifat mbi kabllot e internetit në Hormuz përfaqësohen si një hap i ri që Teherani synon ta përdorë kundër Perëndimit.
Botuar fillimisht në Bota Sot