Irani njoftoi se ka hequr kufirin prej 2.000 kilometrash që vetë i kishte vënë më parë në lidhje me rrezen e veprimit të raketave të tij balistike. Lajmi u bë publik nga Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC), duke hapur pyetje se çfarë objektivash mund të synohen tani e tutje dhe deri ku mund të shkojnë realisht aftësitë e Teheranit.
Zëdhënësi i IRGC-së, gjeneral brigade Hossein Mohebbi, deklaroi të shtunën në një konferencë për shtyp në Teheran se “ky kufizim është hequr për ne”. Ai nuk specifikoi nëse Irani zotëron tashmë raketa që e tejkalojnë këtë prag prej 2.000 km, por theksoi se vendi do t’i demonstrojë aftësitë e tij përmes veprimeve dhe jo deklaratave. Njoftimi vjen në një kohë kur Teherani ka ashpërsuar qëndrimin dhe ka kaluar në një doktrinë ushtarake “ofensive”.
Ky mesazh është dhënë pak ditë pasi Udhëheqësi Suprem, Mojtaba Khamenei, paralajmëroi se “çdo lloj dhe nivel kërcënimi” nga Shtetet e Bashkuara ose Izraeli do të marrë përgjigje që nuk njeh kufizime gjeografike. Mojtaba Khamenei shtoi se Irani duhet t’i japë fund situatës së “as luftë, as paqe”, ndërsa përmendi se gjendja në ngushticën e Hormuzit mbetet e paqëndrueshme. Në të njëjtën kohë, portet iraniane, sipas kontekstit të raportuar, përballen me një bllokadë detare nga ana e SHBA-së.
Njoftimi i IRGC-së vjen edhe në një moment kur intensifikohen përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund “luftës” së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit. Në këtë sfond, të hënën Donald Trump tha se ekziston një “momentum pozitiv” drejt përfundimit të armiqësive ushtarake, pasi ka zhvilluar bisedime në Uashington D.C. me kryeministrin e Katarit, Sheik Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani.
Heqja e kufirit prej 2.000 km: deri ku arrijnë raketat dhe pse tani
Pra, çfarë ndryshon realisht kur Teherani heq kufirin e vendosur vetë? Sipas të dhënave të paraqitura, Irani zotëron tashmë aftësi operacionale për të lëshuar raketa me rreze veprimi mbi 2.000 km. Megjithatë, deri më tani ai e kishte mbajtur këtë kufizim, duke e fokusuar qasjen kryesisht te parandalimi rajonal. Raketat iraniane, në një kuptim më të gjerë gjeografik, mund të godasin të gjithë Gadishullin Arabik, rajonin e Levantit dhe pjesën më të madhe të Egjiptit, si dhe zona në Evropën Juglindore, duke përfshirë Greqinë, Bullgarinë, Rumaninë, Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë.
Për shtetet e Gjirit, heqja e kufirit nuk do të sillte një transformim të madh, sepse ato ndodhen tashmë brenda rrezes prej 2.000 km të Iranit dhe, sipas këtij konteksti, janë goditur vazhdimisht nga raketat iraniane që kur SHBA-ja dhe Izraeli nisën luftën më 28 shkurt. Për Teheranin, ndryshimi mund të ndihmojë që disa nga lëshuesit e raketave të vendosen në pjesën lindore të vendit; nga aty do të nevojitej një rreze më e madhe për të arritur në Izrael.
Ndërkohë, SHBA-ja dhe aleatët e saj evropianë shprehen se shqetësohen se Irani mund të godasë bazat amerikane në Oqeanin Indian dhe në Evropë. Në mars, Mbretëria e Bashkuar akuzoi Iranin se kishte lëshuar raketa drejt bazës së përbashkët SHBA-Mbretëri e Bashkuar në Diego Garcia, rreth 4.000 km larg Iranit. Teherani mohoi të ketë pasur si objektiv bazën që ndodhet në Oqeanin Indian, duke e quajtur këtë një operacion izraelit “flamuri i rremë” (false flag).
Edhe pretendimet e mëparshme kanë qenë pjesë e diskutimeve ndërkombëtare. Në vitin 2019, Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Gjermania deklaruan se, sipas modeleve të tyre, një version i raketës iraniane “Khorramshahr” – e pajisur me një kokë luftarake më të lehtë – mund të arrinte një rreze prej rreth 3.000 km. Përtej kësaj, zyrtarë amerikanë kanë thënë se teknologjia nga programi hapësinor i Iranit mund të përshtatet për ndërtimin e raketave balistike ndërkontinentale, sipas raportimeve të agjencisë së lajmeve “The Associated Press”. Sipas këtyre të dhënave, aktualisht Irani nuk zotëron raketa balistike ndërkontinentale në arsenalin e tij.
Analistë dhe studiues të sigurisë kanë komentuar distancat dhe sinjalin që mund të dërgohet. Muhanad Seloom, profesor i asociuar i politikës ndërkombëtare dhe sigurisë në Institutin e Dohas për Studime Pasuniversitare, u shpreh se lëshimi drejt Diego Garcia-s e kishte arritur tashmë qëllimin e Iranit. Ai tha se Irani e mohoi një gjë të tillë, por sipas tij synimi ishte të jepte mesazhin se kapaciteti ekziston. Po sipas tij, studiuesi vuri në dukje edhe lëshimet hapësinore të Iranit gjatë dekadës së fundit, duke argumentuar se, teorikisht, të njëjtat raketa mund të arrijnë kudo në botë; ndërsa për efektivitetin, theksohet se kjo është një çështje tjetër.
Një interpretim i ngjashëm u dha edhe nga analisti iranian i sigurisë Mohamed Taheri, në kanalin shtetëror iranian “Channel 3”. Ai tha se që nga mesi i viteve 2010, rrezja e veprimit nuk përbënte më pengesë teknike për Iranin. Taheri shtoi se, nëse do të rritej rrezja në 4.000 km, pjesa më e madhe e Evropës dhe një pjesë e konsiderueshme e Afrikës së Veriut do të hynin brenda rrezes së raketave. Në të njëjtin drejtim, u përmend se Irani mund të vërë në shërbim raketa me një rreze rreth 5.000 km, ndërsa po ruhej ideja se vlerësimi i saktësisë dhe efektivitetit mbetet çështje tjetër. Në fund, njoftimi i IRGC-së për heqjen e kufizimit të vendosur prej vetes duket se hap një fazë të re diskutimesh për kërcënimin raketor dhe reagimin e vendeve evropiane.
Botuar fillimisht në Telegrafi