Tregtia e pesticideve dhe helmeve bujqësore nga disa kompani që operojnë Në Shqipëri po vjen nën vëmendje për shkak të origjinës së lëndëve aktive dhe mënyrës si përfundojnë tek fermerët. Në tregun shqiptar, aktiviteti i 7 kompanive që dominojnë shitjen e medikamenteve bujqësore i siguron fitime të mëdha, ndërsa fermerët shpesh përballen me vështirësi kur të mbjellat preken nga sëmundje.
Sapo shfaqet një sëmundje në kultura, fermeri detyrohet të përdorë pompën me pesticide për ta ndalur dëmtimin dhe për të shpëtuar prodhimin. Këto pesticide, sipas ankesave të përsëritura në terren, rezultojnë shumë të shtrenjta. Në të njëjtën kohë, shumë fermerë denoncojnë se për të njëjtën sëmundje u nevojitet përdorimi i pesticideve të ndryshme, çka rrit koston e trajtimeve dhe e vështirëson planifikimin e fushës.
Te dhënat që dalin nga verifikimet e bëra në media tregojnë se disa prej kompanive i shesin fermerëve pesticide që prodhohen jashtë territorit të Bashkimit Europian. Në Shqipëri, përveç importeve nga vende të ndryshme, janë vërejtur hyrje që lidhen edhe me origjinën nga Kina, India, Jordania dhe Kazakistani—vende ku, sipas shqetësimeve të ngritura, jo gjithmonë garantohet i njëjti standard sigurie.
Pesticidet nga vende të treta: kosto e lartë për fermerët
Për vitin 2025 dhe 8 muajt e parë të 2026, në doganën shqiptare janë futur 748 tonë helme kineze dhe indiane, në vlerën totale prej 2.68 milionë eurosh. Këto pesticide për biznesmenët mund të dalin më lirë në treg, por barra financiare bie mbi fermerët, të cilët i blejnë trajtimet si të ishin preparate europiane. Kjo krijon një kontrast mes asaj që paguhet në treg dhe asaj që fermerët përjetojnë në fushë, kur trajtimet nuk japin efektin e pritur.
Ilir Kristo, ekspert i tokave bujqësore, i përshkruan pesticidet si “thikë me dy presa”: ato janë të domosdoshme në rrethana të caktuara, por fermeri nuk kursehet vetëm me pesticide. Sipas tij, fermeri mund të kursejë më shumë në shpenzimet për plehra, sepse thotë se sigurohen edhe nga toka, ndërsa pesticidet zënë rreth 30% të kostove të prodhimit. Në këtë kuadër, kur një trajtim kërkon përsëritje ose kombinime të shumta për të njëjtin problem, shpenzimet shtohen ndjeshëm.
Rrugët e hyrjes së pesticideve nga vendet e treta përshkruhen edhe përmes mekanizmit të regjistrimit. Për Komisionin e Regjistrimit të PMB-ve pranë Ministrisë së Bujqësisë, thelbësore është që lënda aktive e pesticidit të jetë e regjistruar në Europë. Megjithatë, komisioni—sipas shqetësimeve të ngritura—anashkalon vlerësimin e vetive fiziko-kimike, të cilat në shumë raste rezultojnë më të ulëta se në preparatet që prodhohen brenda BE. Kjo situatë, sipas asaj që thuhet në analizat për efektivitetin, bën që produktet me origjinë nga tregje të tjera të mos e luftojnë sëmundjen në të njëjtën mënyrë siç pritet.
Pasojat, në praktikë, përshkruhen kështu: shpesh një produkt mund të ketë emrin e një linje të njohur, por të mos përdoret aty ku duhet. Në këtë logjikë, fermeri përballet me dobësinë e pesticidit dhe detyrohet të spërkasë disa herë prodhimin për të arritur kontrollin e sëmundjes. Për këtë arsye, vëmendje i është drejtuar edhe përgjegjësisë së analizës së produkteve që importohen. Ministria e bujqësisë, në këtë rast, duhet të analizojë përmbytjen e pesticideve që vijnë nga kompani si Agro-Blend shpk, SHEGAJ-AGR, MELDI sh.p.k., ARLI INTERNACIONAL, AGROHELP SH.P.K, AGRO-ZANI dhe INTERLOGJISTIC.
Çështja lidhet drejtpërdrejt me sigurinë ushqimore dhe shëndetin e qytetarëve, pasi pesticidet janë element vendimtar në ciklin e prodhimit bujqësor. Nëse trajtimet nuk rezultojnë efektive në terren, ndikimi shtrihet jo vetëm te kostot e fermerëve, por edhe te cilësia e prodhimit që shkon drejt konsumit. Për këtë arsye, shqetësimi i ngritur synon të rishikojë mënyrën si vlerësohet dhe verifikohet ajo që importohet, duke u fokusuar te efektiviteti i lëndëve aktive dhe kushtet në të cilat ato përdoren nga fermerët.
Botuar fillimisht në Bota Sot
