Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD), në bashkëpunim me Rrjetin e Grave të Kosovës (RrGK), ka mbajtur një tryezë të dedikuar me rastin e publikimit të raportit të IKD-së “Zbatimi i Programit Kombëtar për Kryerësit e Dhunës ndaj Grave në Kosovë (Analizë e kornizës ligjore, praktikës gjyqësore dhe zbatimit institucional)”. Takimi u fokusua te mënyra se si po zbatohet ky program dhe sa i plotë është zbatimi i tij në praktikë.
Në diskutimin e zhvilluar, sipas njoftimit për media, morën pjesë përfaqësues të institucioneve publike, si dhe të organizatave vendore e ndërkombëtare. Ky format ndërinstitucional, siç u tha gjatë prezantimit, nënvizon rëndësinë e çështjes së adresimit të dhunës ndaj grave dhe domosdoshmërinë e koordinimit mes aktorëve të ndryshëm për zbatimin e masave që lidhen me kryerësit.
Raporti i IKD-së e trajton zbatimin e Programit Kombëtar për Kryerësit e Dhunës ndaj Grave duke e vënë theksin te tri dimensionet kryesore: analiza e kornizës ligjore, shqyrtimi i praktikës gjyqësore dhe vlerësimi i zbatimit institucional. Në këtë mënyrë, dokumenti synon të japë një pamje më të qartë se si rregullat ligjore përkthehen në veprime konkrete dhe cilat janë pengesat që ndikojnë në zbatimin e programit.
Në tryezë u tha se programi nuk është duke u zbatuar ende plotësisht dhe se, në pjesën më të madhe, zbatimi po vazhdon të mbështetet kryesisht mbi baza vullnetare. Ky vlerësim nënkupton që aktivitetet dhe masat që lidhen me trajtimin e kryerësve nuk po zhvillohen në mënyrë të qëndrueshme dhe të njëtrajtshme, pavarësisht ekzistencës së kornizës që e mbështet programin.
Zbatimi i programit varet nga mekanizmat institucionalë
Gjatë diskutimeve u theksua se trajtimi i kryerësve të dhunës ndaj grave është pjesë e një qasjeje më të gjerë që synon parandalimin dhe zvogëlimin e përsëritjes së dhunës. Në këtë kontekst, Programi Kombëtar shihet si një instrument që duhet të ketë rol aktiv në koordinimin e aktorëve relevantë, si në aspektin e vendimmarrjes ashtu edhe në zbatimin praktik, duke përfshirë institucionet përgjegjëse dhe sistemin e drejtësisë.
Raporti i IKD-së, sipas përmbajtjes së trajtuar në tryezë, e lidh zbatimin me mënyrën se si funksionon korniza ligjore dhe si po reflektohet ajo në praktikën gjyqësore. Analiza e praktikës gjyqësore shërben për të kuptuar se sa shpesh dhe në çfarë mënyrash po aplikohen masat që lidhen me programin, si dhe nëse ka boshllëqe që ndikojnë në efektivitetin e tij.
Ndërkaq, vlerësimi i zbatimit institucional i vendos diskutimet në terren, duke treguar se çfarë ndodh pas vendimeve dhe planeve: cilat janë format e bashkëpunimit, si raportohet dhe monitorohet zbatimi, si ndahen përgjegjësitë dhe çfarë mekanizmash janë duke munguar ose duke punuar jo mjaftueshëm. Në këtë drejtim, pohimi se programi vazhdon kryesisht mbi baza vullnetare e zhvendos fokusin drejt nevojës që zbatimi të jetë më i institucionalizuar dhe më i rregullt.
Tryeza e organizuar nga IKD dhe RrGK u konceptua si një platformë ku pjesëmarrësit nga institucionet publike, organizatat vendore dhe ndërkombëtare mund të shqyrtojnë gjetjet e raportit dhe të kuptojnë më mirë situatën e zbatimit. Në fund, mesazhi që del nga diskutimi është se për Programin Kombëtar për Kryerësit e Dhunës ndaj Grave në Kosovë ka ende hapësirë për përmirësim në nivel të zbatimit të plotë dhe të qëndrueshëm institucional, në mënyrë që masat të mos mbeten vetëm në iniciativë të vullnetarizmit, por të shtrihen në mënyrë të organizuar dhe të planifikuar.
Botuar fillimisht në Albeu