Udhërrëfyesi për Tranzicion të Drejtë, i publikuar në konsultim publik nga Ministria e Ekonomisë, nuk përfshin projektin e gazifikimit të qymyrit, megjithëse ky është prezantuar më herët si premtim elektoral nga kryeministri në detyrë, Albin Kurti. Çështja ka dalë në pah pasi në dokumentin e shpërndarë me synimin për planifikim deri në vitin 2040, fjala “gazifikim” nuk figuron fare.
Sipas dokumentit të Ministrisë së Ekonomisë, udhërrëfyesi trajton modelin e tranzicionit të energjisë përmes zëvendësimit të linjitit me burime të tjera, ndërsa fazat dhe objektivat deri në 2040 lidhen ekskluzivisht me dekarbonizimin. Në tekst nuk përmendet asnjë komponent i gazifikimit të qymyrit për prodhimin e energjisë, ndonëse kjo çështje është komunikuar si “kartë” politike gjatë fushatës së fundit.
Kujtojmë se premtimi i Kurtit për gazifikimin e qymyrit është nxjerrë para qytetarëve si zotim për mandatin e ardhshëm. Mirëpo, në draftudhërrëfyesin për Tranzicion të Drejtë, i cili fillimisht është vendosur në konsultime publike në periudhën e fushatës, një gjë e tillë nuk është e përfshirë. Më pas, dokumenti është tërhequr nga konsultimet javën e kaluar, ndërsa në institucionet përkatëse janë kërkuar sqarime.
Gazetaria ka ngritur pyetje lidhur me mospërfshirjen e projektit të gazifikimit. KOHA ka kërkuar sqarime nga ministrja në detyrë, Artane Rizvanolli, si dhe nga zëvendësministri Getoar Mjeku dhe drejtori i Departamentit për Energji, Luan Morina. Kërkesat për sqarime janë bërë sepse në dokument nuk është përfshirë projekti për gazifikimin e thëngjillit, por përgjigjet nuk janë dhënë për disa ditë.
Dokumenti i udhërrëfyesit mbështetet vetëm në dekarbonizim dhe përcakton se mbi 90 për qind e prodhimit aktual nga linjiti do të zëvendësohet gradualisht me 2,650 megavatë nga burime të ripërtritshme, si era dhe solari. Kjo skemë planifikimi, sipas përmbajtjes që paraqitet në draft, fokusohet në kalimin e prodhimit energjetik drejt burimeve që reduktojnë emetimet, pa hapësirë për teknologji të lidhura me gazifikimin.
Ndërkohë, drafti parashikon që, në këtë kuadër, kapacitetet e Termocentralit “Kosova B” do të vazhdojnë të operojnë sipas parashikimeve të planit të tranzicionit. Dokumenti lidh ndërprerje, zëvendësim dhe ndërtim të kapaciteteve të reja me objektiva kohore deri në vitin 2040, duke e vendosur tranzicionin në një rrugë të ndërtuar mbi burime të ripërtritshme dhe zëvendësim të linjitit.
Udhërrëfyesi deri në 2040 lë jashtë gazifikimin e qymyrit
Fakti që “gazifikim” nuk përmendet në draftudhërrëfyesin e Ministrisë së Ekonomisë e vë zotimin e shprehur gjatë fushatës përballë një dokumenti planifikues që synon të udhëheqë tranzicionin energjetik. Tërheqja nga konsultimi publik javën e kaluar ka nxitur nevojën për sqarime institucionale, ndërsa për qytetarët mbetet pyetja se si do të trajtohen në praktikë premtimet politike të fushatës kur në dokumentin teknik të tranzicionit nuk figuron asnjë plan për gazifikim.
Në datën 15 qershor 2026, kur janë ngritur këto çështje dhe janë kërkuar shpjegime, qasja e dokumentit vazhdon të jetë e lidhur me zëvendësimin e linjitit përmes burimeve të ripërtritshme deri në 2040. Për momentin, drafti paraqitet si një dokument që i referohet ekskluzivisht dekarbonizimit, me objektiva të qarta të kapaciteteve të reja prej 2,650 megavatësh, ndërsa projektet për gazifikimin mbesin jashtë tekstit të publikuar.
Botuar fillimisht në Koha.net