Udhëheqësi i Njësisë së Komisionit Qeveritar për Persona të Zhdukur, Kushtrim Gara, ka folur për 24 orë në lidhje me kërkesat e Kosovës për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur me forcë gjatë luftës. Në fokus të vazhdueshëm të punës së institucioneve mbeten dy çështje: qasja në arkivat e institucioneve të Serbisë dhe vazhdimi i gërmimeve në lokacionet e shënjuara në territorin serb.
Gara ka theksuar se lokacioni i Batajnicës vazhdon të jetë prioritet. Sipas tij, ekzistojnë të dhëna që në këtë zonë mund të ndodhen mbetjet mortore edhe të të paktën 58 viktimave të tjera. Ai i ka paraqitur këto kërkesa si pjesë të një procesi që po vazhdon për gjetjen e të dhënave dhe identifikimin e personave të zhdukur, përmes bashkëpunimit në kuadër të mekanizmave të caktuar dhe zotimeve të ndërmarra nga të dyja palët.
Pas përpjekjeve të shumta për zbatimin e Deklaratës për Personat e Zhdukur të 2 majit, në fillim të këtij viti është mbajtur takimi i parë i Komisionit të Përbashkët. Më pas, sipas Garës, është organizuar edhe një takim tjetër në nivel pune. Ai ka shpjeguar se takimi i radhës, pas atyre të para, është zhvilluar në muajin prill në një format punues, konkretisht në nivel të zëvendësuesve.
Gara ka nënvizuar se, gjatë këtyre takimeve, janë theksuar vazhdimisht kërkesat që ishin paraqitur në fazën fillestare të diskutimeve. Sipas tij, adresimi i zotimeve që derivojnë nga Deklarata e përbashkët ka shërbyer si kornizë për përcaktimin e hapave të mëtejshëm dhe për riafirmimin e kërkesave kryesore të Kosovës.
Prioritetet: arkivat dhe gërmimet në Batajnicë
Sa i përket kërkesave që Kosova i ka paraqitur vazhdimisht Serbisë, Gara ka renditur dy elemente si themelore. E para, sipas tij, është kërkesa për qasje të plotë në arkivat e institucioneve të Serbisë. Brenda këtij kuadri, ai ka theksuar rëndësinë e veçantë të arkivave të ushtrisë jugosllave.
E dyta, nga ana tjetër, lidhet me vazhdimin e gërmimeve në lokacionet e shënjuara në territor serb. Gara ka përmendur se lokacioni i Batajnicës mbetet prioritet pikërisht për shkak të të dhënave që aty mund të gjenden mbetjet mortore të viktimave të tjera. Ai ka shpjeguar se insistimi në këto kërkesa vjen nga nevoja për të zbardhur fatin e personave të zhdukur me forcë gjatë luftës, duke i lidhur argumentet me të dhënat dhe objektivat e identifikimit.
Gara ka shtuar se kërkesa për qasje në arkiva është shoqëruar edhe me një adresim të veçantë nga kryetari i delegacionit të Kosovës. Ai ka përmendur se më 1 qershor 2023, rreth një muaj pas miratimit të deklaratës, kjo kërkesë i është adresuar presidentit të Serbisë, si dhe përmes kësaj rrugë edhe Bashkimit Evropian. Në këtë kontekst, ai ka theksuar faktin se kërkesa është parashtruar për t’u marrë në konsideratë në mënyrë të qartë dhe me prioritet.
Në fund të kësaj çështjeje, Gara ka lënë të kuptohet se procesi i bashkëpunimit nuk ka arritur të ecë me dinamikën e kërkuar, duke e lidhur këtë me mungesën e një ftesë për vijimin e gërmimeve në Serbi në formatet e synuara. Për autoritetet e Kosovës, vazhdimi i gërmimeve dhe qasja në arkiva mbeten hapat kryesorë në përpjekjet për zbardhjen e fatit të të zhdukurve dhe përmbylljen e procedurave që synojnë identifikimin e personave dhe dokumentimin e fakteve.
Botuar fillimisht në Koha.net
