Matja e tensionit arterial në shtëpi duket një procedurë e thjeshtë: vendos manjetën, ndez aparatin dhe pret pak. Por një detaj i vogël mund të ndryshojë ndjeshëm rezultatin dhe t’i krijojë personit shqetësim të panevojshëm. Një nga gabimet më të shpeshta është të flitet gjatë matjes, edhe kur biseda është e shkurtër.
Të folurit gjatë kohës që aparati është në punë mund ta rrisë përkohësisht tensionin. Kjo ndodh sepse vlerat që shfaqen në ekran nuk pasqyrojnë gjithmonë gjendjen reale të personit në qetësi. Për të marrë një rezultat më të besueshëm, nuk mjafton vetëm një aparat cilësor: të rëndësishme janë edhe mënyra si pozicionohet trupi, sa kohë pushon personi para matjes dhe, mbi të gjitha, heshtja gjatë procedurës.
Një bisedë e shkurtër mund të rrisë tensionin
Heshtja gjatë matjes e mban rezultatin më afër reales
Sa mund të ndikojë biseda? Një rishikim sistematik i publikuar në vitin 2017 në revistën shkencore Journal of Hypertension analizoi mbi 300 studime për faktorët që ndikojnë në saktësinë e matjes së tensionit arterial. Në gjashtë studime që shqyrtuan ndikimin e të folurit gjatë matjes, u regjistruan këto ndryshime: tensioni sistolik (vlera e sipërme) u rrit nga 4 deri në 19 mmHg, ndërsa tensioni diastolik (vlera e poshtme) u rrit nga 5 deri në 14,3 mmHg.
Natyrisht, kjo nuk do të thotë se tensioni rritet njësoj te të gjithë. Efekti ndryshon sipas personit dhe aktivitetit që ai bën gjatë matjes. Në disa prej studimeve, pjesëmarrësit lexonin ose numëronin me zë, ndërsa në të tjera zhvillonin biseda të zakonshme apo diskutonin tema që mund të shkaktojnë stres. Por përtej variacioneve, mesazhi mbetet i qartë: në momentin që matet presioni, kushtet duhet të jenë sa më të qeta.
Pse rritet tensioni kur flasim? Të folurit aktivizon zona të ndryshme të trurit dhe mund të nxisë reagime fiziologjike që ndikojnë përkohësisht në tensionin arterial dhe ritmin e zemrës. Një shpjegim lidhet me aktivizimin e sistemit nervor simpatik, i cili e “përgatit” organizmin për aktivitet dhe stres. Ky reagim mund të shoqërohet edhe me rritjen e veprimit të hormoneve, përfshirë adrenalinën. Prandaj, gjatë matjes rekomandohet të qëndrohet i/e qetë dhe të mos flitet, madje edhe për t’iu përgjigjur një pyetjeje.
Përveç bisedës, ka edhe gabime të tjera që mund ta bëjnë rezultatin të pasaktë. Ndryshime vlerash mund të ndodhin nëse keni këmbë të kryqëzuara, nëse shpirti i shpinës nuk mbështetet, nëse krahu mbahet jashtë nivelit të zemrës ose nëse mansheta vendoset mbi rroba. Edhe zakonet para matjes ndikojnë: konsumimi i kafesë, duhani, aktiviteti fizik pak para procedurës, si dhe fshikëza urinare e mbushur mund të favorizojnë rritje të vlerave. Te disa persona shfaqet edhe fenomeni i njohur si “efekti i mantelit të bardhë”, kur tensioni rritet përkohësisht në mjedisin e mjekut për shkak të ankthit ose shqetësimit.
Si ta matni saktë tensionin në shtëpi? Udhëzimet e Shoqatës Amerikane të Zemrës (American Heart Association – AHA) theksojnë disa hapa të thjeshtë. Së pari, të shmangen kafeja, duhani dhe ushtrimet fizike të paktën 30 minuta përpara matjes dhe të zbrazet fshikëza urinare. Pastaj rekomandohet të pushoni të paktën pesë minuta: të uleni në karrige, ta mbështesni shpinën dhe të vendosni shputat në dysheme pa i kryqëzuar këmbët. Mansheta duhet vendosur në krahun e zhveshur, jo mbi rroba, sipas udhëzimeve të aparatit. Krahu duhet mbështetur mbi tavolinë në mënyrë që mesi i manshetës të jetë në nivelin e zemrës. Gjatë matjes nuk duhen as fjalët, as lëvizjet; madje këshillohet edhe të mos përdoret telefoni. Pas kësaj, matja duhet përsëritur pas një minute dhe të shënohen të dyja rezultatet, bashkë me datën dhe orën. Shoqata rekomandon gjithashtu përdorimin e një aparati automatik të validuar për matjen në pjesën e sipërme të krahut dhe mbajtjen e një regjistri të rezultateve për t’ia treguar mjekut.
Çfarë të bëni nëse gjatë matjes keni folur? Nëse keni biseduar, duhet të qëndroni përsëri në qetësi për disa minuta dhe ta përsërisni matjen, duke respektuar pozicionin e duhur. Një rezultat i vetëm i lartë nuk do të thotë domosdoshmërisht se keni hipertension, por nëse vlerat e larta përsëriten, kërkohet konsultë me mjekun dhe t’i tregohen atij rezultatet e regjistruara. Nëse tensioni sistolik është mbi 180 mmHg ose tensioni diastolik mbi 120 mmHg, matja duhet përsëritur pas të paktën një minute dhe, nëse vlerat mbeten të tilla, duhet kërkuar këshillë mjekësore menjëherë. Në rast se këto vlera shoqërohen me dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, dobësi të papritur, çrregullime të të folurit ose ndryshime të shikimit, nevojitet ndihmë urgjente. Ndërkohë, nuk këshillohet të ndryshohet doza e barnave apo të ndërpritet trajtimi pa u konsultuar me mjekun. Shpesh, vetëm pesë minuta pushim dhe pak heshtje mjaftojnë për të shmangur një rezultat të pasaktë dhe shqetësim të panevojshëm.
Botuar fillimisht në Telegrafi
