Shumë prindër të rinj përballen me një situatë që duket e çuditshme: foshnja është e qetë dhe në gjumë, por prindi betohet se po e dëgjon duke qarë. Ky fenomen, i njohur nga nënat si “të qarat fantazmë”, shfaqet shpesh në javët e para pas lindjes dhe mund të vazhdojë për disa muaj, derisa trupi dhe mendja të përshtaten me rutinën e re.
Në përvojat e shumta që tregojnë nënat, e qara dëgjohet edhe kur nuk ka asnjë arsye të dukshme. Raste të tilla janë përshkruar sidomos kur prindi është duke bërë dush, kur është natën, ose kur foshnja fle gjatë ditës. Ka ndodhur që prindi të dalë menjëherë nga banjo, me flokët ende të lagur dhe ende me ujin që i ka rrjedhur nëpër qilim, vetëm për të gjetur foshnjën në krevat pranë shtratit, të mbyllur në sy dhe duke fjetur thellë. Në shumë raste, ky model zgjat muaj të tërë dhe pastaj nis të qetësohet gradualisht.
Mjekët thonë se fenomeni nuk është i rrallë. Edhe pse nuk është studiuar gjerësisht, pranohet si relativisht i zakonshëm pas lindjes së një fëmije. Një shpjegim lidhet me ndryshimet që sjell lindja në tru. Pediatrja dr. Kiran Rahim shpjegon se lindja sjell ndryshime në qelizat dhe lidhjet nervore të trurit të nënës. Këto ndryshime mund ta bëjnë trurin jashtëzakonisht të ndjeshëm ndaj tingujve që shoqërohen me foshnjën.
Një tjetër këndvështrim vjen nga gjinekologia Megan Gray, e cila e lidh fenomenin me një “tru amësor” të shumë-stimuluar. Sipas saj, ky tru përshtatet për t’u përgjigjur menjëherë ndaj të qarës së foshnjës. Si rezultat, vëmendja ndaj tingujve rritet dukshëm dhe prindi mund të perceptojë qarat edhe kur foshnja është në gjumë. Në të njëjtën mënyrë mund të ndodhin ndryshime të ngjashme edhe te truri i baballarëve, megjithëse mendohet se në një shkallë më të vogël.
“Të qarat fantazmë” lidhen me alarmin e shtuar pas lindjes
Përtej ndryshimeve në tru, një faktor i madh lidhet me mungesën e gjumit dhe me gjendjen e vazhdueshme të alarmit në muajt e parë pas lindjes. Jeta ndryshon rrënjësisht: prindërit flenë më pak, janë vazhdimisht vigjilentë ndaj nevojave të foshnjës dhe shpesh e gjejnë veten duke ndryshuar rutinat e ushqimit, aktivitetit fizik dhe kujdesit për veten. Në këtë periudhë, dr. Rahim thotë se disa nga lidhjet nervore mund të “ngatërrohen”, duke bërë që prindi të perceptojë të qarën edhe atëherë kur foshnja nuk qan, por po fle.
Pikërisht për këtë arsye, “e qara fantazmë” është përshkruar shpesh te prindërit që ndodhen në stres të vazhdueshëm. Organizmi mbetet në një gjendje të shtuar alarmi, gati për të reaguar edhe ndaj stimulit më të vogël. Ky mekanizëm lidhet edhe me shëndetin mendor pas lindjes. Sipas dr. Rahim, fenomeni mund të lidhet me ankthin dhe depresionin, të cilat prekin një pjesë të grave pas lindjes. Ajo përmend se deri në një në pesë gra mund të përjetojë probleme të shëndetit mendor pas lindjes, ndaj ky fenomen mund të jetë më i zakonshëm sesa mendohet.
Një pyetje që bëjnë shumë prindër është: kur pushon ky fenomen? Në shumicën e rasteve, ai zbehet vetvetiu pas rreth tre deri në gjashtë muaj. Ndërsa prindërit përshtaten me rutinën e re, organizmi del gradualisht nga gjendja e vazhdueshme e alarmit dhe perceptimi i qarat gjatë gjumit bëhet më i rrallë. Megjithatë, nëse të qarët fantazmë ndodhin shumë shpesh, mund të ndihmojë që prindi të sigurojë më shumë pushim dhe gjumë. Një zgjidhje praktike është të kërkohet mbështetje nga partneri ose nga një familjar, që të marrë përsipër herë pas here ushqyerjen gjatë natës apo ndërrimin e pelenave.
Nëse fenomeni fillon të ndikojë në jetën e përditshme, shkakton ankth të fortë ose shoqërohet me simptoma të tjera emocionale, rekomandohet të flitet me një profesionist shëndetësor: mami, mjek familjar, gjinekolog apo psikolog. Kjo ndihmon për të kuptuar më qartë situatën dhe për të gjetur mënyra mbështetëse, sidomos kur në lojë hyn shëndeti mendor. Për shumë prindër, me kohë dhe me më shumë pushim, “të qarat fantazmë” bëhen më të lehta dhe më pas zhduken.
Botuar fillimisht në Telegrafi