Brenda një viti, rreth 1 mijë e 600 ankesa kanë paraqitur të punësuarit për mohimin e të drejtave të tyre nga punëdhënësit. Por, një hulumtim i Lëvizjes FOL ka gjetur se në shumicën e rasteve vendimet e Inspektoratit të Punës nuk qëndrojnë në gjykatë: më shumë se 80 për qind e tyre rrëzohen nga gjykatat. Këto të dhëna vijnë pas një monitorimi të kontesteve të punës gjatë periudhës 2021-2025.
Sipas raportit të FOL, kontestet e punës, edhe kur kanë vendim të Inspektoratit, shpesh përballen me zvarritje të gjata nëpër instanca gjyqësore. Lajmi kryesor i hulumtimit është pikërisht disproporcioni mes vendimeve administrative dhe rezultatit final në gjykatë, ku shumica e kontesteve përfundojnë me anulime apo kthim të çështjeve për rishqyrtim. Për FOL, ky proces jo vetëm që ndikon në efikasitet, por rrit edhe kohën e pritjes së punëtorëve për një epilog përfundimtar.
Analiza e FOL bazohet në monitorimin e 57 rasteve të kontesteve të punës në periudhën 2021-2025. Në këtë vlerësim janë përfshirë vendimet e Gjykatës Themelore në Prishtinë, Gjykatës së Apelit dhe dy shkallëve të Gjykatës Komerciale. Pra, hulumtimi nuk kufizohet në një instancë të vetme, por ndjek mënyrën se si çështjet shkojnë nga një shkallë në tjetrën, deri në vendimin përfundimtar.
Në raport, drejtoresha ekzekutive e Lëvizjes FOL, Mexhide Demolli-Nimani, ka listuar edhe rastet ku vonesat kanë qenë më të theksuara. Ajo ka theksuar se një çështje në Gjykatën Themelore ka zgjatur 6.65 vjet. Po ashtu, sipas saj, në Gjykatën Komerciale janë regjistruar raste me kohëzgjatje prej 4.39 vjet. Ndërsa një tjetër rast në Gjykatën Komerciale ka zgjatur 4.38 vjet. Në përfundim të listës, ajo ka treguar se edhe rastet e tjera vazhdojnë me kohëzgjatje të madhe për këto lëndë.
Rreth 82.5% e vendimeve të Inspektoratit bien në gjykatë
Sipas të dhënave të prezantuara nga FOL, në 82.5 për qind të rasteve të monitoruara, gjykatat kanë aprovuar kërkesëpaditë kundër vendimeve të Inspektoratit të Punës. Kjo do të thotë se gjykatat kanë vendosur ose t’i anulojnë vendimet e Inspektoratit ose t’i kthejnë ato në rishqyrtim. Në praktikë, kjo shifër tregon se një pjesë e madhe e konflikteve që nisin me veprim administrativ përfundon me vendimmarrje të ndryshme gjyqësore, duke i ndryshuar ose çuar përpara ato vendime përmes mekanizmit gjyqësor.
Në lidhje me këtë çështje, Qerim Ademaj, gjyqtar i Supremes, ka deklaruar se gjykatat janë të obliguara t’i trajtojnë me urgjencë kontestet që lidhen me vendin e punës. Ai ka vënë theksin te fakti se, sipas tij, kohëzgjatja prej dy vjetësh e më shumë për të marrë një epilog përfundimtar në instancën e parë është jo në rregull. Kjo lidhet drejtpërdrejt me shqetësimin e ngritur nga FOL për zvarritjen e lëndëve dhe ndikimin që ka koha e gjatë e gjykimeve te të drejtat e punëtorëve.
Raporti i Lëvizjes FOL, i mbështetur në monitorimin e 57 rasteve gjatë periudhës 2021-2025, vë në qendër edhe mënyrën se si funksionon procesi nga momenti i vendimit të Inspektoratit deri te vendimi final i gjykatës. Me shifra konkrete—nga numri i ankesave që vijnë brenda vitit e deri te përqindja 82.5 për qind e rasteve kur kërkesëpaditë aprovohen—hulumtimi i jep një pamje të qartë sfidës që përballen të punësuarit. Në këtë kontekst, zgjatjet e shumta në instanca të ndryshme dhe numri i madh i vendimeve të anuluara e kthejnë në fokus nevojën që kontestet për vendin e punës të marrin trajtim më të shpejtë dhe më të qëndrueshëm.
Botuar fillimisht në Koha.net