Një video e publikuar së fundmi nga gazetari Blendi Fevziu nga Gjiri i Lalzit ka tërhequr vëmendjen e dhjetëra përdoruesve në rrjetet sociale. Në pamje duket një efekt i pazakontë mbi sipërfaqen e detit, që për disa minuta krijon përshtypjen e një horizonti të deformuar, duke nxitur diskutime dhe shpjegime nga komuniteti online.
Fevziu e ka ndarë klipin me përshkrimin: “Fenomen i çuditshëm në Gjirin e Lalzit. Kush e shpjegon?”, ndërsa ka bërë të ditur se pamjet janë realizuar nga Enxhi Ferhati. Videoja ka marrë qindra komente, ku shumica e reagimeve kanë tentuar të kuptojnë se çfarë po ndodh realisht në det dhe pse duket sikur elementë të largët në horizont shfaqen në mënyrë të çrregullt.
Në diskutime u përmend si shpjegim kryesor një fenomen optik i njohur: mirazhi detar, i quajtur ndryshe “Fata Morgana”. Ky interpretim u mbështet nga përdorues që kanë thënë se bëhet fjalë për përthyerje të dritës për shkak të kushteve në atmosferë, të cilat krijojnë shtresa ajri me temperatura të ndryshme.
“Është mirazh detar, njihet rëndom nga marinarët si Fata Morgana. Janë shtresëzime ajri me temperatura të ndryshme mes njëra-tjetrës dhe përthyejnë dritën në mënyrë jo të zakonshme”, ka shkruar Genci Kojdheli në komente. Një tjetër shpjegim i ngjashëm erdhi edhe nga Elton Çanaj, i cili theksoi se fenomeni shfaqet kur rryma të ftohta ajri kalojnë mbi ujë të ngrohtë, duke shkaktuar deformimin e pamjes së horizontit.
Mirazhi detar, Fata Morgana, shpjegon efektin mbi horizont
Elton Çanaj ka shkruar se: “Rryma të ftohta ajri mbi det të nxehtë përthyejnë dritën dhe e fragmentojnë. Në Adriatik ndodh shpesh. I bën anijet të duken sikur fluturojnë. Ndodh edhe në Vlorë”. Sipas kësaj logjike, ajo që shihet në video nuk është një objekt fizik që shfaqet apo zhduket në sipërfaqe, por një deformim i shikimit që krijohet nga mënyra si drita përthyhet në kushtet meteorologjike.
Çfarë është, në thelb, “Fata Morgana”? Ky emër i referohet një lloji mirazhi optik kompleks që ndodh në atmosferë. Shpjegimi lidhet me faktin se drita përthyhet në mënyrë të pazakontë, për shkak të shtresave të ajrit me temperatura të ndryshme. Fenomeni krijohet zakonisht mbi det, liqene ose zona të mëdha të sheshta, kur një shtresë ajri shumë e ftohtë ose e ngrohtë ndodhet mbi një shtresë tjetër me temperaturë të ndryshme.
Diferenca e temperaturave bën që rrezet e dritës të përkulen, duke krijuar pamje të deformuara të objekteve në horizont. Si rezultat, njerëzit mund të shohin anije që duken sikur fluturojnë mbi ujë, ishuj ose ndërtesa që shfaqen sikur “ngrihen” mbi horizont, si dhe forma të zgjatura ose të shtrembëruara që në realitet janë shumë më larg. Emri “Fata Morgana” lidhet edhe me legjendën e Morgana le Fay, një figurë mitologjike e lidhur me magjinë në traditën mesjetare.
Për këtë fenomen ka edhe referenca nga tradita e marinarëve. Ai përmendet veçanërisht në Ngushticën e Mesinës mes Italisë dhe Siçilisë, ku sipas besimeve shfaqeshin kështjella të “varura” mbi det. Ndërsa në aspektin shkencor, “Fata Morgana” është një kombinim i mirazhit superior dhe efekteve të tjera atmosferike. Në rastin e videos nga Gjiri i Lalzit, shpjegimi më i mundshëm lidhet me kushtet atmosferike mbi Adriatik, të cilat mund të kenë krijuar një shtresëzim ajri që përthyen dritën dhe deformon pamjen e horizontit për disa minuta.
Botuar fillimisht në Telegrafi