Kampi Bazë i Everestit është shndërruar në një pikë grumbullimi gjithnjë e më shumë të ngjashme me një “metropol” të lartësive. Ndërsa malit i drejtohen gjithnjë e më tepër turistë, imazhi i dikurshëm i një udhëtimi elitar po zbehet. Sot, sipas ekspertëve, sfida kryesore që rrezikon jetën e alpinistëve në majë nuk lidhet vetëm me motin e paparashikueshëm, por me një kombinim faktorësh që e dobësojnë sigurinë.
Një prej shembujve më tronditës mbetet ngjarja e 10 majit 1996. Në atë ditë, më shumë se 30 alpinistë u bllokuan lart në malin më të lartë të botës nga një stuhi e fuqishme dhe e papritur. Erërat, rreth 113 km/h, shoqëruan kushtet ekstreme, duke e kthyer situatën në një provë të drejtpërdrejtë për mbijetesë.
Përballë stuhisë, alpinistët u gjendën të privuar nga oksigjeni, të rraskapitur dhe të humbur në errësirë. Temperaturat shkuan në -40 gradë, ndërsa rrethanat e terrenit dhe mungesa e dukshmërisë e vështirësuan çdo përpjekje për t’u orientuar. Në këtë histori, koha dhe energjia u mbaruan njëlloj shpejt, duke e bërë betejën për të zbritur dhe për t’i shpëtuar erërave një sfidë gjithnjë e më të pamundur.
Ngjarja në Everest u mbyll me tetë persona që humbën jetën. Ajo u cilësua si periudha 24-orëshe më vdekjeprurëse në malin e lartësive, duke nënvizuar sa të rrezikshme mund të jenë kombinimet e motit ekstrem me vështirësitë e terrenit. Por ajo që e forcoi edhe më shumë ndikimin e katastrofës ishte vëmendja mediatike që pasoi, e cila u përforcua nga një libër bestseller i shkruar nga Jon Krakauer.
Libri “Into Thin Air”, i lidhur me përvojën personale të autorit, e ktheu tragjedinë në një fenomen kulturor. Lexuesit dhe publiku i gjerë nisën ta shihnin Everestin jo vetëm si simbol aventure, por edhe si një mjedis ku rreziku nuk varet vetëm nga qielli, por edhe nga mënyra si njerëzit përballen me të. Ky efekt i përshpejtoi diskutimet për përgjegjësinë, përgatitjen dhe kushtet reale në terren.
Mbipopullimi, turistët pa përvojë dhe shërbimet me kosto të ulët po e shtojnë rrezikun në Everest
Sot, kur Kampi Bazë po i afrohet ritmit të lëvizjes së një qyteti, disa ekspertë theksojnë se moti nuk është i vetmi kërcënim. Rritja e numrit të personave që tentojnë ngjitjen sjell më shumë pengesa në radhë dhe më shumë vështirësi në menaxhimin e situatave kur kushtet përkeqësohen. Në këto raste, edhe një stuhí e papritur mund të ketë pasoja më të mëdha, sepse fluksi e ngarkon sistemin e udhëtimit dhe e ul fleksibilitetin për të reaguar shpejt.
Për më tepër, prania e turistëve pa përvojë dhe mbështetja në shërbime me kosto të ulët mund të dobësojnë masat e sigurisë. Kur përgatitja dhe standardet nuk janë të njëjta, rreziqet rriten: njerëzit mund të mos e përballojnë dot ritmin e lartësisë, të mos dinë si të veprojnë në situata emergjente ose të varen nga skema që nuk i mban plotësisht të sigurt. Në këtë kuadër, kombinimi i mbipopullimit, mungesës së përvojës dhe shërbimeve me çmime të ulëta shfaqet si një faktor që e zhvendos rrezikun nga “vetëm moti” te vetë mënyra se si organizohet udhëtimi në Everest.
Në këtë tablo, kujtesa e 10 majit 1996 mbetet një paralajmërim i fortë: kushtet ekstreme mund të kthehen shpejt në situata pa kthim kur njerëzit gjenden të papërgatitur, të mbërthyer nga koha dhe të përballur me erëra rreth 113 km/h dhe temperatura deri në -40 gradë. Ngjarja me 30+ alpinistë të bllokuar dhe tetë të humbur jetën tregon se çfarë ndodh kur stuhitë godasin pa njoftim, ndërsa sot sfida shtohet edhe nga faktorët njerëzorë që lidhen me numrin, përgatitjen dhe sigurinë në terren.
Botuar fillimisht në Koha.net