Jetojmë në kohëra të çuditshme, ku gjërat lëvizin më shpejt se sa imagjinohet. Historitë e mëdha politike shpesh nisin nga lëvizje që duken larg realitetit të përditshëm, por pastaj kthehen në temë të nxehtë në sallat e vendimmarrjes. Kjo u ndje edhe në ditët e fundit, kur fjalimet publike u rikthyen në qendër të vëmendjes dhe kur u përballëm me një skicim të prioriteteve të së ardhmes evropiane.
Dje presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, mbajti fjalimin e saj më të rëndësishëm të vitit. Ai është i përvitshëm dhe mbahet para eurodeputetëve, duke ndjekur traditën e vjetër amerikane të “fjalimit të shtetit” në institucionet përkatëse. Për këtë arsye, fjalimi gjithmonë merr vëmendje të madhe publike, sepse jo vetëm pasqyron “pulsin” e diskutimeve në Evropë, por edhe shpalos plane politike për vitin që vjen, duke dhënë sinjale se kah po lëviz Bashkimi Evropian.
Në të njëjtën kohë, për rajonin tonë, ky fjalim ka një domethënie të veçantë: është një moment ku kuptohet qartë edhe pesha reale që i jepet prioritetit të zgjerimit dhe vendeve që presin të afrohen më shumë me BE-në. Një statistikë kurioze e thekson këtë në mënyrën e vet: i gjithë fjalimi kishte 7,700 fjalë, ndërsa për rajonin tonë presidentja përmendi vetëm 150 fjalë. Kjo përkthehet në rreth 2% të kohës, një proporcion që tregon se sa pak hapësirë u kushtohet temave të lidhura drejtpërdrejt me këtë pjesë të Evropës.
Megjithatë, edhe kur numrat duken të vegjël, mesazhi mund të jetë i qartë. Në ato 150 fjalë, mesazhi i presidentes u fokusua te premtimi se së shpejti do të propozohet një “udhërrëfyes” anëtarësimi për vendet që janë më të avancuara në procesin e integrimit. Ky term, “udhërrëfyes”, u tha me nënkuptimin e një rruge më të qartë e më konkrete, që synon të tregojë se çfarë hapash duhet të ndërmerren dhe si pritet të lëvizë procesi.
Gjatë elaborimit, fjalimi përmendi në mënyrë të drejtpërdrejtë Malin e Zi dhe Shqipërinë. Në të njëjtin kontekst u hap edhe mundësia që ky mekanizëm të zbatohet për vende të tjera që janë në proces, konkretisht për Moldavinë dhe Ukrainën. Kështu, mesazhi ishte se BE-ja po kërkon t’i japë formë një qasjeje më të strukturuar për vendet që ndodhen në faza më përpara të rrugëtimit të tyre, duke krijuar pritshmëri të reja për periudhën e ardhshme.
Kanadaja futet papritmas në skenar: ç’thotë kjo për drejtimin e BE-së
Por në gjithë këtë sfond të pritshëm, erdhi një kthesë që tërhoqi vëmendjen: papritur, në sallë u përmend edhe një vend i interesuar për anëtarësim në BE, Kanadaja. Përmendja e saj ndryshon natyrën e diskutimit, sepse Kanadaja nuk i përket të njëjtës hapësirë gjeografike me Evropën dhe nuk është zakonisht pjesë e narrativave tradicionale të zgjerimit të menjëhershëm në kontinent. Pikërisht për këtë arsye, përfshirja e saj brenda fjalimit të institucionit kryesor të BE-së u lexua si një shenjë e mënyrës se si po formësohet debati i ardhshëm, si dhe sa i gjerë mund të jetë koncepti i “interesimit” dhe “qasjeve” që BE-ja pranon të trajtojë.
Në fund, ky episod duket si një shembull i qartë se “erërat” politike ndryshojnë, edhe kur të gjithë presin që agenda të ndjekë trajektoren e zakonshme. Fjalimi i Ursula von der Leyen, me gjithë përqendrimin te prioritetet vjetore dhe planet për vitin vijues, la dy mesazhe njëkohësisht: nga njëra anë, premtimin për “udhërrëfyes” të anëtarësimit për vendet më të avancuara, duke përfshirë Malin e Zi, Shqipërinë, si dhe potencialisht Moldavinë dhe Ukrainën; nga ana tjetër, befasinë e përmendjes së Kanadasë si një shtet që shfaq interes për anëtarësim. Kjo përplasje mes pritshmërisë dhe surprizës e bën fjalimin e djeshëm një sinjal që zgjerimi evropian nuk është vetëm çështje shifrash apo kohe, por edhe një proces ku narrativat mund të hapen në drejtime të papritura.
Botuar fillimisht në Koha.net
