Ndërsa në Tiranë zhvilloheshin ndryshime të mëdha në arsim, drejtori i shkollës teknike amerikane, Harry Fultz, u detyrua të largohej nga Shqipëria pas një vendimi të mbretit Zog. Ngjarja lidhet drejtpërdrejt me masën e shtetësimit të arsimit, e shpallur në vitin 1932, që preku edhe institucionet e huaja që vepronin në vend.
Procesi nisi më 18 korrik të vitit 1932, kur Fultz u largua nga Tirana. Vendimi i mbretit Zog për shtetëzimin e arsimit kishte si synim të qartë të pengonte përpjekjet italiane për shtrirjen e ndikimit në Shqipëri. Në këtë kuadër, qeveria synonte të trajtonte në mënyrë të njëjtë të gjitha shkollat e huaja, duke i hequr atyre statusin dhe hapësirën e mëparshme arsimore.
Harry Fultz kishte mbajtur postin e drejtorit të shkollës teknike që prej vitit 1922. Shkolla, nga ana tjetër, ishte krijuar në vitin 1921 falë fondeve të Kryqit të Kuq amerikan. Kjo lidhje ndërkombëtare e shpjegon edhe pse institucioni u pa si i ndërlidhur me ndikimin e shteteve të tjera, pikërisht atë që politika e asaj kohe po përpiqej ta kufizonte.
Pas largimit nga Tirana, Fultz u nis nga porti i Durrësit për në SHBA. Më pas, rruga e tij nuk mbaroi me kaq, pasi Pas Luftës së Dytë Botërore ai do të kthehej në Tiranë. Rrethanat e reja e sollën në një detyrë tjetër: ai u emërua si zv/shef i misionit diplomatik amerikan, çka e vendoste sërish në qendër të marrëdhënieve mes dy vendeve dhe institucioneve.
Megjithatë, kjo periudhë nuk zgjati. Në vitin 1946, qeveria komuniste e dëboi Fultz-in, duke e konsideruar atë si person të padëshiruar. Kështu, drejtori amerikan u përball me një ndërprerje tjetër të lidhjes së tij me Tiranën, këtë herë për arsye politike, në një kohë kur marrëdhëniet dhe prezenca ndërkombëtare po shtrëngoheshin.
U rikthye kujtesa e shkollës teknike amerikane pas rënies së komunizmit
Në fillim të viteve 1990, pas rënies së komunizmit, në Tiranë u krijua Fondacioni Harry Fultz, me qëllim të rihapjes së shkollës teknike amerikane. Fondacioni u ngrit pikërisht për të ringjallur institucionin që kishte luajtur një rol të rëndësishëm në periudhën e mëparshme. Sot, shkolla është shndërruar në kolegj komunitar, ndërsa emri dhe historiku i saj vazhdojnë të mbahen të gjalla përmes këtij fondacioni.
Historia e Harry Fultz-it nuk është e shkëputur nga zhvillimet më të gjera të kohës, por lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si u konceptua politika e arsimit dhe ndikimi i jashtëm në Shqipëri. Vendimi i mbretit Zog për shtetëzimin e arsimit, i marrë për të parandaluar përpjekjet italiane për shtrirje ndikimi, solli largimin e drejtorit më 18 korrik 1932. Fultz la postin e tij pas një pune që kishte nisur që nga viti 1922 dhe që mbështetej në një shkollë të krijuar më 1921 me fonde të Kryqit të Kuq amerikan. Më pas, ai udhëtoi nga porti i Durrësit për në SHBA.
Pas Luftës së Dytë Botërore, ai u kthye në Tiranë si zv/shef i misionit diplomatik amerikan, por në vitin 1946 u dëbua nga qeveria komuniste. Gati gjysmë shekulli më vonë, kur ndryshimet politike në fillim të viteve 1990 sollën një tjetër realitet, Fondacioni Harry Fultz u krijua për rihapjen e shkollës. Në këtë mënyrë, rrëfimi i tij shndërrohet edhe në histori të një institucioni arsimor që, pavarësisht ndërprerjeve, u rikthye dhe vijon të funksionojë sot në formën e kolegjit komunitar.
Botuar fillimisht në Bota Sot
