Marrëdhëniet mes gjigantëve ndërkombëtarë të teknologjisë dhe shteteve të përfshira në konflikt kanë hapur një debat të gjerë në Zvicër, ku po vihen në pikëpyetje si standardet etike ashtu edhe rregullat ligjore për kontrollin e shërbimeve digjitale. Në qendër të diskutimeve është kompania Google dhe një kontratë e saj e diskutueshme e shërbimeve “Cloud” me qeverinë dhe ushtrinë e Izraelit, e njohur si Projekti “Nimbus”.
Sipas informacionit të publikuar në media zvicerane, “Nimbus” lidhet me ofrimin e shërbimeve të avancuara për inteligjencën artificiale dhe ruajtjen e të dhënave në rrjet. Ky bashkëpunim nuk është thjesht një kontratë teknologjike për një palë të vetme, por një marrëveshje që prek drejtpërdrejt sektorin publik dhe mbrojtjes. Në të njëjtën kohë, projekti përshkruhet si një kontratë miliarda dollarëshe, e ndarë mes Google dhe Amazon.
Çështja ka nxitur reagime si brenda industrisë, ashtu edhe në shoqërinë civile. Nga njëra anë, përmenden protesta të brendshme nga vetë punonjësit e Google, të cilët kanë shprehur shqetësime lidhur me përdorimin e teknologjive të tilla në kontekste që lidhen me konfliktin. Nga ana tjetër, organizatat për të drejtat e njeriut po paralajmërojnë se kjo teknologji mund të shërbejë për mbikëqyrje dhe për shtypjen e popullatës palestineze.
Si kontrata “Nimbus” ndez pyetjet për të dhënat dhe neutralitetin
Për Zvicrën, debati nuk mbetet vetëm në nivelin e etikës së korporatave. Çështja ka edhe një dimension specifik ligjor dhe institucional: ekziston një vakuum rregullator sa i përket kontrollit të eksporteve të shërbimeve digjitale dhe teknologjisë që lidhet me hapësirën “Cloud”. Ndryshe nga ligjet që rregullojnë në mënyrë strikte eksportin e armëve fizike ose të teknologjisë me përdorim të dyfishtë (civil dhe ushtarak), kontrolli i shërbimeve digjitale shfaqet më i vështirë për t’u zbatuar praktikisht.
Kritikët dhe ekspertët ligjorë që marrin pjesë në diskutim argumentojnë se përgjegjësia nuk mund të shihet vetëm si çështje e palës që blen shërbimin. Kur të dhënat dhe serverët menaxhohen nga kompani që kanë seli në Zvicër ose operojnë brenda territorit helvetik, shteti, sipas tyre, mban një lloj përgjegjësie morale. Nëse shërbime të tilla kontribuojnë në operacione ushtarake në zona konfliktesh, kjo mund të interpretohet si një përfshirje e tërthortë e vendit në një vijë gjeopolitike, duke rrezikuar parimet që lidhen me neutralitetin.
Në këtë kontekst, organizatat e shoqërisë civile dhe disa grupime politike po ushtrojnë presion mbi Këshillin Federal për të përditësuar kuadrin ligjor për epokën digjitale. Kërkesa kryesore është që ofruesit e shërbimeve teknologjike në Zvicër të trajtohen me rregulla të ngjashme dhe me të njëjtat standarde të vlerësimit të rrezikut, siç u kërkohet kompanive të mbrojtjes. Ideja që qëndron pas kësaj është që transparenca dhe kontrolli i ndikimeve të mundshme të teknologjisë të mos mbeten prapa zhvillimit të shpejtë të sektorit.
Nga ana tjetër, përfaqësues të industrisë digjitale argumentojnë se një qasje e tepërt restriktive mund të ndikojë negativisht në konkurrencën e Zvicrës si një qendër e sigurt për ruajtjen e të dhënave dhe zhvillimin e teknologjisë inovative. Sipas këtij këndvështrimi, rregullat e rrepta mund të krijojnë një ngërç mes interesave ekonomike dhe objektivave etike, duke e vështirësuar funksionimin e kompanive dhe investimet në një treg të bazuar gjithnjë e më shumë te shërbimet e “Cloud”.
Debati që po zhvillohet në Zvicër, i lidhur drejtpërdrejt me Projekti “Nimbus” dhe kontratën miliarda dollarëshe mes Google dhe Amazon, po bëhet kështu një test për mënyrën se si vendi do t’i përshtasë rregullat për teknologjinë digjitale. Ndërsa pyetjet për mbrojtjen e të dhënave, etikën e korporatave dhe kufijtë e neutralitetit po marrin peshë, Këshilli Federal po përballet me presionin për të gjetur balancën mes sigurisë, përgjegjësisë dhe konkurrencës teknologjike.
Botuar fillimisht në Telegrafi