Migrena është një nga sëmundjet që kufizon më shumë aftësinë për të funksionuar në jetën e përditshme. Sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), ajo bën pjesë në grupin e çrregullimeve neurologjike që shfaqen me episode të përsëritura, të shoqëruara me dhimbje të forta të kokës dhe simptoma të tjera që e vështirësojnë jetën normale.
Ka disa faktorë që mund të ndikojnë në shfaqjen e sulmeve. Ndër to përmenden mungesa e gjumit ose gjumi i tepërt, dehidratimi, stresi i madh, ndryshimet hormonale, si dhe ndërprerja e konsumit të kafeinës. Këto rrethana nuk e shkaktojnë migrenën te të gjithë njësoj, por për shumë persona lidhen me periudhat kur fillon ose përshkallëzohet dhimbja.
Në bazë të zbulimeve të shkencëtarëve, migrena lidhet me aktivizimin e një rrjeti nervash në tru të quajtur sistemi trigeminovaskular. Kur ky sistem aktivizohet, çlirohet një substancë kimike e njohur si CGRP. Kjo substancë ndihmon në nxitjen e sinjaleve të dhimbjes dhe, si pasojë, mund të çojë në sulm të migrenës.
Dhimbjet e kokës ndahen në dy kategori kryesore: primare dhe sekondare. Te dhimbjet primare nuk ekziston një problem tjetër i identifikueshëm në tru që ta shpjegojë drejtpërdrejt dhimbjen. Te dhimbjet sekondare, nga ana tjetër, shkaku mund të lidhet me gjendje më serioze, si tumoret, infeksionet apo edhe sulmet në tru. Migrena bën pjesë te dhimbjet primare, çka do të thotë se është vetë një çrregullim i veçantë, jo thjesht “një dhimbje koke e zakonshme”.
Çka e shoqëron migrenën dhe si ta lehtësoni më mirë
Sipas ekspertëve, migrena zakonisht shoqërohet me dhimbje të forta—shpesh në njërën anë të kokës—si dhe me ndjeshmëri ndaj dritës dhe zhurmës. Personat që e përjetojnë migrenën shpesh kanë nevojë për qetësi gjatë sulmit. Përveç dhimbjes, mund të shfaqen edhe të përziera, të cilat e bëjnë edhe më të vështirë përballimin e episodit.
Një element i rëndësishëm është se sulmet nuk vijnë gjithmonë njësoj. Ato mund të kalojnë nëpër disa faza. E para është faza paralajmëruese, kur te disa persona mund të shfaqen shenja si lodhje, gogësima të shpeshta, dëshirë për ushqime të caktuara ose ndryshime të tjera. Më pas vjen faza e “aurës”, e cila përjetohet nga rreth 30 për qind e personave: gjatë kësaj periudhe mund të shfaqen probleme me shikimin, mpirje ose vështirësi në të folur.
Pastaj vjen faza e sulmit të migrenës. Dhimbja mund të zgjasë nga 4 deri në 72 orë, duke e bërë episodin të zgjatur dhe shpesh të vështirë për t’u menaxhuar. Pas përfundimit të dhimbjes, hyn në skenë faza pas migrenës: personi mund të ndihet i lodhur dhe pa energji për disa ditë. Pikërisht këto faza, që ndryshojnë nga personi në person, e shpjegojnë pse migrena nuk është vetëm dhimbje, por një gjendje që ndikon në mirëqenie për një periudhë më të gjatë.
Për shekuj me radhë, njerëzit kanë provuar ta kuptojnë dhe ta trajtojnë migrenën, por vitet e fundit shkenca ka bërë përparime të mëdha në zbulimin e shkaqeve dhe qasjeve për trajtim. Në të kaluarën, kjo gjendje shpesh keqkuptohej: mjekët besonin se migrena mund të shkaktohej nga faktorë të ndryshëm, nga problemet me enët e gjakut deri te emocionet e shtypura. Sot, megjithatë, dihet se migrena është një sëmundje neurologjike—dhe jo thjesht një dhimbje koke e zakonshme.
Botuar fillimisht në Koha.net
