Pak para mesnatës së 06.10.2026, Justina Shiroka-Pula është zgjedhur presidente e Kosovës. Ajo zyrtarisht e mori detyrën më 07.10.2026, pas një ceremonie solemne të inaugurimit. Për rrethanat e reja, ASHAK-u (Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës) mbetet pa kryetare, pasi Shiroka-Pula deri para këtij hapi kishte funksionin e kryetares së institucionit.
Justina Shiroka-Pula e mbante postin e kryetares së Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës (ASHAK). Ajo ishte zgjedhur në këtë funksion më 19.12.2025, gjatë një mbledhjeje të rregullt të Kuvendit të ASHAK-ut. Në atë kohë, për kryetare u zgjodh Shiroka-Pula, ndërsa për nënkryetar u zgjodh Fejzullah Krasniqi. Sekretar shkencor në atë përbërje u zgjodh Bardh Rugova.
Kalimi i Shiroka-Pulës në postin e presidentes së Kosovës hap një çështje institucionale: akademia duhet të gjejë një kryetare/kryetar të ri. Arsyeja lidhet me kufizimet ligjore që prekin anëtarët e Akademisë kur ata ushtrojnë funksione politike dhe shtetërore. Sipas rregullave të përcaktuara, anëtarët e Akademisë që ushtrojnë funksione politike dhe shtetërore nuk mund të mbajnë funksione udhëheqëse brenda ASHAK-ut.
Pas zgjedhjes presidente, ASHAK zgjedh kryetarin e ri sipas procedurave
Procesi për zgjedhjen e kryetarit të ri parashikohet me rregullat e brendshme të ASHAK-ut. Pas emërimit të Justina Shiroka-Pulës në postin e presidentes, Akademia duhet të organizojë zgjedhje për kryetarin e ri. Hapat nisin me Kryesinë e ASHAK-ut, e cila shpall zgjedhjet për kryetar dhe thërret seancën zgjedhore të paktën 30 ditë para mbajtjes së saj.
Pas shpalljes së zgjedhjeve dhe thirrjes së seancës, parashikohen edhe dy mbledhje të seksioneve të Akademisë. Në mbledhjen e parë bëhet propozimi i kandidatëve, pra përcaktohen emrat që do të shkojnë në votim. Ndërsa mbledhja e dytë është momenti ku votohet mes kandidatëve të propozuar. Në këtë mënyrë, procedura ndjek një rrugë të qartë nga faza e propozimeve deri te vendimi përmes votimit brenda strukturave përkatëse.
Pas përfundimit të votimeve në fazën e seksioneve, kandidati ose kandidatët që marrin numrin e nevojshëm të votave dërgohen më pas në Kuvendin e Akademisë për votim përfundimtar. Në këtë pikë, vendimmarrja kalon në nivelin e Kuvendit, i cili kryen votimin për të zgjedhur kryetarin. Kandidati që grumbullon më së shumti vota del fitues dhe zgjidhet në krye të ASHAK-ut.
Mandati i kryetarit të ri, i cili do ta zëvendësojë akademiken Shiroka-Pula, parashikohet të zgjasë deri në zgjedhjet e rregullta për kryesinë e ASHAK-ut. Sipas rregullit, zgjedhjet e rregullta për kryesinë mbahen në fund të vitit 2029. Kjo do të thotë se kryetari që do të zgjidhet tani do ta kryejë detyrën brenda afatit të mbetur deri në ciklin e ardhshëm të zgjedhjeve të rregullta.
Rregullat ligjore e përcaktojnë gjithashtu kohëzgjatjen e mandatit të kryetarit: sipas Ligjit nr. 05/l-038 për ASHAK-un, neni 17, pika 1.4, kryetari zgjidhet nga Kuvendi i Akademisë për një periudhë katërvjeçare me të drejtë rizgjedhjeje edhe për një mandat tjetër. Përveç kësaj, ligji ndalon bartjen e posteve politike e shtetërore nga kryetari i Akademisë. Në nenin 16, pika 6 të Ligjit thuhet se “Anëtarët e Akademisë që ushtrojnë funksione politike dhe shtetërore nuk mund të ushtrojnë funksione udhëheqëse në Akademi”.
Edhe Statuti i ASHAK-ut e plotëson kuadrin rregullator. Sipas nenit 33 të Statutit, kryetari zgjidhet nga radhët e anëtarëve të rregullt të Akademisë dhe për punën e vet i përgjigjet Kuvendit të Akademisë. Po ashtu, brenda të drejtave dhe detyrave të Kryesisë së Akademisë, kryetari i përgjigjet edhe Kryesisë.
Botuar fillimisht në Telegrafi
