Shkencëtarët kanë pjekur një bukë me maja duke përdorur lloje majaje të mbledhura nga një mumje rreth 5,000-vjeçare. Provat e para kanë dalë të suksesshme, ndërsa ekipi po mendon tani nëse ato mund të shfrytëzohen edhe për të prodhuar birrë. Projekti hedh dritë mbi mënyrën se si mikroorganizmat e ruajtur për mijëra vjet mund të mbeten të “aktivizueshëm” në kushte të caktuara.
Majaja e përdorur në eksperiment vjen nga Ötzi, i njohur ndryshe si Njeriu i Akullit. Ötzi është një kufomë e famshme, e ruajtur në mënyrë të jashtëzakonshme në akullin alpin pranë kufirit Itali–Austri. Ai u zbulua në vitin 1991 dhe që atëherë ka qenë objekt studimi intensiv. Gjetjet nga studimet e tij kanë ndihmuar të kuptohet më mirë jeta e popujve evropianë parahistorikë, si dhe kushtet që i rrethonin ata në epokat e hershme.
Në fokus të hulumtimit kanë qenë mikroorganizmat e ruajtur në dhe mbi mbetjet e Ötzi-t. Kur studiuesit shqyrtuan materialet e mbledhura, një rezultat i papritur doli nga analizat: ata arritën të nxirrnin maja dhe më pas ta përdornin atë për të bërë bukë me maja. Procesi, sipas të dhënave që lidhen me eksperimentin, u ndërtua mbi idenë që mikroorganizmat e mbijetuar në një mjedis shumë specifik—si ai i akullit—mund të “ringjallen” në një brumë të ngjashëm me atë që përdoret në gatime të zakonshme.
Në deklaratat e publikuara nga mikrobiologu Mohamed Sarhan, i cili punon për Institutin për Studime të Mumjeve, është shpjeguar se testet dhanë një rezultat të qartë që në fillim. “Përfundimisht, morëm një brumë krejtësisht normal që u fry brenda 24 orëve – në thelb njësoj si me majanë e zakonshme. Bëmë një brumë vërtet të mirë me të”, tha Sarhan. Ai shtoi gjithashtu se ishte hera e parë që ai vetë kishte pjekur bukë: “Nuk kam pjekur kurrë bukë më parë – dhe kjo u duk. Pra, rezultati padyshim që kishte vend për përmirësim. Por, siç thashë, këto ishin eksperimentet tona të para”.
Maja e mumjes 5 mijëvjeçare mund të përdoret edhe për birrë
Ndërkohë, projekti nuk ka mbetur vetëm te buka. Studiuesit thonë se duan ta çojnë më tej hulumtimin dhe të përfshijnë në punë edhe ekipe të specializuara nga sektori i ushqimit. Në këtë drejtim, buka përmendet si një nga aplikimet kryesore që po shqyrtohet, ndërsa një tjetër aplikim i mundshëm është prodhimi i birrës. Synimi është të kuptohet nëse majaja e nxjerrë nga Ötzi—e mbijetuar në një mjedis të akullt për mijëra vjet—mund të funksionojë njësoj edhe në proceset që kërkohen për pije të fermentuara.
Një element kyç në të kuptuarit e këtij rasti lidhet me faktin se majat (si mikroorganizma) zakonisht jetojnë vetëm në kushte të ftohta. Për këtë arsye, studiuesit besojnë se ato kanë hyrë në trupin e Ötzi-t pasi ai kishte vdekur. Analiza gjenetike që u krye sugjeroi se majat hynë në trupin e tij relativisht shpejt pas vdekjes, duke ndihmuar të shpjegohet edhe pse mikroorganizmat arritën të ruhen. Kjo jo vetëm që ndikon në interpretimin e gjetjeve biologjike, por shpjegon edhe pse ata mund të nxirren ende pas kaq shekujsh.
Pavarësisht se eksperimentet e para kanë qenë të thjeshta dhe me fokus testimi, të dhënat e para tregojnë se materiali i nxjerrë ka pasur aftësi për të fermentuar dhe për të prodhuar brumë që “u fry” brenda 24 orëve. Kjo e bën rastin të veçantë: nga një mumje e ruajtur në akull alpin, te një bukë me maja e pjekur në kushte moderne dhe te potenciali për aplikime të tjera ushqimore. Tani, rruga e mëtejshme është verifikimi në skenarë më të gjerë, përfshirë testimin e qëndrueshmërisë së majave në procese të ndryshme fermentimi, si ai i birrës.
Botuar fillimisht në Bota Sot