Bashkimi Evropian po synon të rrisë dhe përshpejtojë dëbimin e azilkërkuesve të refuzuar në të ardhmen. Në qendër të reformës është rregullorja e re në fushën e kthimit, e cila lidhet direkt me proceset e dëbimit brenda BE-së dhe me organizimin e transferimeve në vende të treta. Qëllimi është që kthimet të mos mbeten vetëm në letër, por të zbatohen në mënyrë sistematike.
Plani parashikon, së pari, që procedurat e dëbimit brenda BE-së të bëhen më efikase. Kjo do të arrihet përmes njohjes së ndërsjellë të vendimeve për refuzimin e aplikimeve për azil dhe zbatimit të tyre nga të gjitha vendet anëtare. Së dyti, përfitimet që u jepen personave që duhet të largohen nga territori i BE-së duhet të reduktohen në mënyrë të njëtrajtshme nëse ata nuk bashkëpunojnë. Po ashtu, rregullat parashikojnë zgjatjen e kohës së paraburgimit gjatë pritjes së dëbimit.
BE: qendrat jashtë BE-së për dëbimin bëhen pjesë e reformës
Një element i tretë, që BE e quan politikisht të qartë, është krijimi i qendrave të paraburgimit në vende të treta. Sipas kësaj skeme, azilkërkuesit e refuzuar, të cilëve u dështon dëbimi—për shembull sepse vendi i origjinës refuzon t’i pranojë përsëri—mund të transferohen në këto qendra. Megjithatë, miratimi formal nga shtetet anëtare dhe nga Parlamenti Evropian nuk është dhënë ende.
Rregullorja e Kthimit vjen si një plotësim vendimtar i reformës së azilit të BE-së dhe pritet të hyjë plotësisht në fuqi më 12 qershor. Në vitin e kaluar, vetëm një në katër persona që duhej të largoheshin nga BE (28%) arritën vërtet të largoheshin nga territori. Për këtë, Komisioneri Evropian për Çështjet e Brendshme, Magnus Brunner, ka theksuar se qytetarët presin kontroll më të madh që kthimet të zbatohen rregullisht dhe se BE po u ofron pikërisht këtë mekanizëm.
Ndërkohë, qeveritë kanë filluar të flasin për marrëveshje me vende të treta. Ministri i Brendshëm i Gjermanisë, Alexander Dobrindt, ka njoftuar synimin për të mbyllur marrëveshje deri në fund të vitit, në bashkëpunim me një grup shtetesh anëtare të BE-së, duke përfshirë Austrinë, Danimarkën dhe Greqinë. Ende nuk janë marrë vendime konkrete, por shpesh përmenden vende të tilla si Ruanda, Libia, Mauritania, Uzbekistani dhe Etiopia.
Modeli i marrëveshjeve ka qenë i pranishëm edhe në disa raste konkrete. Holanda ka rënë dakord të krijojë një qendër të tillë me Ugandën. Italia, nga ana e saj, ka nënshkruar një marrëveshje të ngjashme bashkëpunimi me Shqipërinë. Por pas mbërritjes së personave të parë në qendrat në Shqipëri, projekti u detyrua të pezullohej përkohësisht për shkak të vështirësive juridike. Në prill, Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian ka dhënë një vlerësim juridik që ka konkluduar se qendrat kontroverse italiane të deportimit në Shqipëri nuk shkelin ligjin evropian. Kushti paraprak është që personat e mbajtur atje të vazhdojnë të marrin ndihmë ligjore dhe gjuhësore, si dhe të jenë në gjendje të mbajnë kontakt me familjet e tyre dhe autoritetet përkatëse.
Rregullat e reja parashikojnë gjithashtu se familjet me fëmijë mund të vendosen në këto qendra, por si masë e fundit dhe për një periudhë sa më të shkurtër. Për pjesën tjetër të reformës, dokumenti i ri lidhet ngushtë me mekanizmin e bashkëpunimit: “shumë gjëra varen” për BE-në nga aftësia për të nxitur bashkëpunimin e atyre që nuk kanë të drejtë azili përmes Rregullores së Kthimit dhe për të adresuar boshllëqet për personat që kërkohet të largohen nga vendi. Në rast se mungon bashkëpunimi, parashikohen reduktime të përfitimeve ose konfiskim i dokumenteve të identifikimit. Po ashtu, kohëzgjatja maksimale e paraburgimit në pritje të deportimit do të zgjatet në mënyrë të njëtrajtshme në 24 muaj, me mundësinë e një zgjatjeje tjetër gjashtëmujore, sidomos për ata që konsiderohen rrezik për sigurinë kombëtare.
Nëse Parlamenti Evropian dhe Këshilli i Shteteve Anëtare e miratojnë zyrtarisht këtë marrëveshje, rregullat e reja për dëbimin mund të hyjnë në fuqi brenda 18 muajsh. Opsioni i qendrave të dëbimit në vende të treta mund të zbatohet edhe më shpejt, me kusht që një numër i mjaftueshëm shtetesh të deklarojnë se e mbështesin. Në të njëjtën kohë, debati politik mbetet i hapur, ndërsa masa të tilla synojnë të krijojnë një kuadër më të qartë për kthimet në bashkëpunim me vendet e treta.
Botuar fillimisht në Bota Sot
