Mëngjesin e së martës, një delegacion i Talibanëve është takuar në Bruksel për herë të parë me zyrtarë të Bashkimit Evropian. Takimi, i cili vjen pas disa raundeve të diskutimeve mes BE-së dhe autoriteteve që kontrollojnë Afganistanin, ka ngjallur reagime të forta nga organizatat për të drejtat e njeriut, të cilat e konsiderojnë se ai i jep legjitimitet islamistëve. Nga ana tjetër, institucione të BE-së kanë argumentuar se bisedime të tilla janë të nevojshme për të lehtësuar riatdhesimin e azilkërkuesve të refuzuar që përbëjnë rrezik ose kanë kryer krime.
BE-ja dhe shtetet e saj anëtare nuk e kanë njohur qeverinë e Talibanëve që nga rikthimi i grupit militant në pushtet pesë vjet më parë. Talibanët erdhën në drejtim të vendit pas një periudhe 20-vjeçare lufte kundër një qeverie të mbështetur nga forcat e NATO-s, të udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara. Në këtë kontekst, kontakti i drejtpërdrejtë në Bruksel ka marrë vëmendje të madhe politike dhe diplomatike.
Takimi në Bruksel synon kthimin dhe riatdhesimin
Sipas mbrojtjes që i ka bërë vendimi Brukseli, bisedimet e kufizuara me “autoritetet de facto” të Afganistanit janë pjesë e një procesi praktik. Qëllimi, sipas argumentit të BE-së, është të mbështesë deportimin e azilkërkuesve të refuzuar që kryejnë krime ose konsiderohen të rrezikshëm. Pra, diskutimet nuk paraqiten si një njohje politike e qeverisë së Talibanëve, por si një mekanizëm administrativ për kthimin e personave që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në territorin e BE-së.
Një zëdhënës i Komisionit Evropian ka deklaruar se në takim kanë marrë pjesë zyrtarë të Komisionit dhe përfaqësues nga 15 vende anëtare të BE-së. Takimi është zhvilluar në Bruksel dhe është përshkruar si vazhdim i një takimi të mëparshëm që ishte zhvilluar në Kabul në janar. Në të njëjtën linjë, zëdhënësi ka sqaruar se takimi u mbajt në nivel teknik, duke u fokusuar te kthimi dhe ripranimi i shtetasve afganë.
Agjenda që u prezantua në Bruksel nuk është kufizuar vetëm te procedurat e kthimit. Një zëdhënës i ministrisë së Jashtme afgane e ka përshkruar takimin si të gjerë dhe ka thënë se përfshinte edhe mundësinë e një pranie konsullore në BE. Po ashtu u përmend rifillimi i shërbimeve konsullore për afganët që jetojnë atje, si dhe “nevoja për masa ndërtimi të besimit”. Këto elemente e kanë zgjeruar interpretimin e agjendës, duke bërë që kritikat të shtohen, pasi prania konsullore dhe rifillimi i shërbimeve konsullore lidhen direkt me mënyrën si do të trajtohen çështjet e diasporës afganë në Evropë.
Komisioni Evropian, në dokumentacionin që u referua në shqyrtim, ka bërë të qartë se diskutimet do të përqendroheshin te “kthimi dhe ripranimi i shtetasve afganë që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në BE”. Paralelisht, zëdhënësi i ministrisë së Jashtme afgane, Abdul Qahar Balkhi, ka thënë se takimi ka ngjallur “shpresë për të krijuar një moment pozitiv” për mbrojtjen e të drejtave konsullore të afganëve që jetojnë jashtë vendit.
Takimi është kritikuar ashpër nga grupet për të drejtat e njeriut dhe nga një numër politikanësh evropianë. Ata kanë paralajmëruar se një angazhim i tillë mund t’i vendosë afganët në rrezik dhe të minojë vlerat themelore të BE-së. Kritikët argumentojnë se edhe nëse diskutimet përqendrohen në aspekte teknike të deportimit, prania e një delegacioni taleban në institucione evropiane rrezikon të dërgojë sinjale politike që mund të ndikojnë te të drejtat dhe siguria e shtetasve afganë në rajon dhe në Evropë.
Botuar fillimisht në Koha.net