Analisti Baton Haxhiu ka komentuar rolin e protestës qytetare ndaj qeverisë dhe kufizimet që, sipas tij, mbart ky mekanizëm kur nuk shoqërohet me një plan të qartë politik. Në vlerësimin e tij, ideja se protestat mund ta ndryshojnë realitetin vetëm përmes presionit në rrugë nuk qëndron, nëse nuk ka një drejtim të artikuluar dhe të mbështetur nga një projekt politik.
Haxhiu u ndal te fakti se protesta mund të shërbejë si sinjal, si reagim ndaj pakënaqësisë dhe si mënyrë për të shfaqur mungesën e besimit. Megjithatë, ai thekson se suksesi i saj nuk mund të reduktohet vetëm te prania e njerëzve në protesta dhe te mungesa e një lideri të vetëm. Për analistin, tentativa për ta ndërtuar ndryshimin pa një vizion të qartë politik është problematike, sepse pa një objektiv të qartë nuk bëhet dot rrugë nga pakënaqësia te vendimet.
Gjatë komentit të tij, Baton Haxhiu kundërshton idenë se protestat fitojnë automatikisht kur u mungon një figurë udhëheqëse. Ai argumenton se edhe kur qytetarët mobilizohen gjerësisht, pa një platformë politike që përcakton drejtimin, nuk krijohet mekanizëm i mjaftueshëm për të përmbysur struktura të caktuara pushteti. Në këtë kuptim, protesta mbetet një instrument presioni, por jo domosdoshmërisht një zgjidhje për ndryshimin afatgjatë.
Pa vizion politik, protestat nuk e përmbysin dot “boshtin e së keqes”
Analisti bën një dallim edhe mes humbjes së legjitimitetit moral dhe asaj kushtetues. Sipas tij, është e mundur që një qeveri të humbasë besimin publik, të shihet si e gabuar apo e papërshtatshme nga shumica e qytetarëve, por kjo nuk nënkupton automatikisht se ajo përballet me pasojat kushtetuese që çojnë në ndryshim institucional. Kjo ndarje, thekson Haxhiu, është kyçe për të kuptuar kufijtë e protestës: reagimi publik nuk është i njëjtë me proceset juridike apo procedurat që funksionojnë brenda kornizës kushtetuese.
Në këtë linjë, Baton Haxhiu nënvizon se protestat mund të ndikojnë në narrativën politike dhe të rrisin presionin ndaj qeverisë, por “përmbysja” e një skeme politike kërkon elementë të tjerë përtej tubimeve. Ai e trajton çështjen si një problem të vizionit dhe të strategjisë, jo vetëm si çështje mobilizimi. Me fjalë të tjera, kur mungon një drejtim i qartë politik, protestat nuk arrijnë të prodhojnë rezultatet që kërkohen.
Komenti i analistit lidhet edhe me idenë e rolit të liderit në procese politike. Haxhiu vë në dukje se pa një udhëheqje të artikuluar, protestat mund të mbeten në nivelin e gjendjes emocionale dhe të pakënaqësisë së përgjithshme, pa arritur te transformimi i qëndrueshëm. Për të, ndryshimi kërkon jo thjesht praninë në sheshe, por një plan politik që e kthen energjinë qytetare në veprim konkret, me objektiva të matshme dhe rrugëzgjidhje.
Në fund të argumentit të tij, Baton Haxhiu e vendos theksin te domosdoshmëria e vizionit politik përtej protestës. Ai sugjeron se “boshti i së keqes”, siç e formulon në mënyrë simbolike, nuk mund të rrëzohet vetëm përmes tubimeve qytetare, nëse nuk ekziston një orientim i qartë se çfarë duhet ndërtuar pas presionit publik dhe si duhet të realizohen ndryshimet institucionale. Ndaj, sipas tij, qytetarët mund të protestojnë, por suksesi kërkon edhe më shumë sesa thjesht reagim në rrugë.
Botuar fillimisht në Albeu