Baleti “Zëri i saj – Nexhmije Pagarusha” sjell në skenë ikonën e këngës dhe interpretimeve që kanë lënë gjurmë të thella në muzikën shqiptare. Shfaqja e koncepton jetën dhe veprimtarinë e artistes jo si një vijë të drejtë suksesi pa ndërprerje, por si një rrëfim që formësohet nga tensione të brendshme, momente ndalese dhe rikthime të herëpashershme. Në këtë mënyrë, publiku kalon përmes etapave kryesore të jetës së saj artistike dhe personale, duke u njohur me atë çfarë e bëri Pagarushën një figurë të veçantë jo vetëm për zërin e saj, por edhe për përvojat që e karakterizuan.
Sipas mënyrës së ndërtimit të rrëfimit në shfaqje, theksi vendoset te momentet më të rëndësishme të jetës së Nexhmije Pagarushës dhe tek mënyra se si këngët e saj lidhen me përjetimet që kanë shoqëruar periudha të ndryshme të karrierës. Projekti e përfshin figurën e artistes në një hapësirë më të gjerë, ku zëri dhe këngët bëhen pjesë e një gjuhe skenike më të ndërlikuar, e cila i jep përvojës së saj një dimension tjetër. Në thelb, shfaqja vë në dukje se figura e Pagarushës mbetet e pranishme, e hapur dhe vazhdimisht produktive.
Një projekt që i kthen në skenë zërin e Nexhmije Pagarushës
Baleti “Zëri i saj – Nexhmije Pagarusha” u shfaq premierë më 6 dhe 7 maj 2026. Shfaqjet u dhanë në prag dhe në vetë ditën e lindjes së ikonës, çka e bën eventin të ketë edhe një ngarkesë memoriale. Përmes këtij ritmi skenik dhe ndërtimit narrativ, projekti paraqitet si një nderim për “Bilbilin e Kosovës”, siç përshkruhet në tekstin e prezantimit të shfaqjes.
Një element i rëndësishëm i shfaqjes është natyra ndërinstitucionale. Projekti bashkoi Operën e Kosovës, Ansamblin e Këngëve dhe Valleve “Shota”, si dhe drejtimin e baletit nga Shkolla e Mesme e Muzikës “Prenk Jakova” në Prishtinë. Përveç kësaj, në shfaqje morën pjesë edhe disa solistë nga Opera dhe Baleti i Tiranës, duke i dhënë performancës një bashkëpunim të gjerë artistik. Të gjitha këto komponentë u shkrinë në një prezantim me koreografi dhe koncept artistik nga koreografi Driton Saqipi, i cili në kohën e aktivitetit përmendet si u.d. drejtor i shkollës së muzikës në Prishtinë.
Koncepti i shfaqjes e ndjek rrëfimin përmes qasjes që kombinon elemente muzikore dhe skenike për të shfaqur etapën e një jete të lidhur ngushtë me artin. Në tekstin përshkrues theksohet se Pagarusha e jetoi dhe e ushtroi aktivitetin në kohën e saj me famën dhe suksesin që e shndërruan në ikonë. Sipas po këtij kuptimi, sot, përtej vendit të merituar në historinë e muzikës shqiptare, ajo vazhdon të shërbejë si burim frymëzimi për forma të ndryshme të krijimtarisë artistike. Ky ndikim përmendet si i pranishëm në riinterpretime dhe riaranzhime të këngëve të saj, në shfaqje teatrore, libra dhe dokumentarë, por edhe në performanca baleti.
Shfaqja e baletit i vendos kështu këngët dhe zërin e Nexhmije Pagarushës në një trajektore që shkon përtej ekranit të thjeshtë interpretues. Ajo trajtohet si një figurë unike, pozicioni i së cilës në historinë e muzikës shqiptare mbetet i papërsëritshëm. Në rrëfim shfaqet edhe dualiteti që shoqëron jetën dhe karrierën e saj: një përvojë individualisht e jashtëzakonshme, por njëkohësisht paradigmatike për fatin e artistit. Kjo përvojë përshkruhet si ndërthurje mes dy poleve të kundërta të dimensionit shpirtëror dhe artistik: entuziazmi kolektiv dhe izolimi i heshtur.
Teksti që shoqëron shfaqjen nënvizon edhe kontekstin kulturor të kohës kur Pagarusha depërtoi në botën e artit. Theksohet se afirmimi i figurës së gruas në mjedisin kulturor shqiptar nuk ishte i lehtë, ndërsa Pagarusha arriti të krijonte rrugën e saj dhe të vendoste një standard të ri me punën dhe interpretimet e saj. Në këtë kuptim, “Zëri i saj – Nexhmije Pagarusha” vjen si një shfaqje që lidh të kaluarën me të tashmen, duke e paraqitur ikonën si një prani që vazhdon të prodhojë kuptime dhe forma të reja artistike.
Botuar fillimisht në Koha.net
