Analistët dhe vëzhguesit politikë kanë bërë thirrje që Bashkimi Evropian të ndërmarrë veprime konkrete, pasi retorika “shoviniste” serbe për Kosovën vijon të mbetet e pranishme edhe pas reagimeve të shumta. Në qendër të debatit është ministrja serbe e Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Lokale, Snezhana Paunović, deklaratat e së cilës kanë shkaktuar reagime si në rajon, ashtu edhe në institucione evropiane.
Edhe pse është përballur me kritika të drejtpërdrejta, Paunović nuk ka tërhequr qëndrimet e saj. Përkundrazi, reagimet ndaj saj janë shndërruar në një çështje më të gjerë politike, e cila lidhet me mënyrën se si flitet për Kosovën dhe si interpretohet historia e viteve 1998. Deklaratat e ministres kanë marrë edhe dënime nga Bashkimi Evropian, duke i shtuar presion politik diskutimeve që nisën pas komenteve të saj.
Debati për pretendimet e Paunović ka vazhduar edhe pas refuzimit të saj për t’u kërkuar falje ose për t’u distancuar nga pohimi që ka bërë. Në deklaratën e saj, ajo është shprehur se, nëse do të kishte qenë në pozitën e ish-presidentit serb Slobodan Milošević në vitin 1998, do ta kishte “pastruar etnikisht Kosovën”. Ky formulim ka qenë një prej arsyeve kryesore që ka ndezur reagime të shumta dhe ka tërhequr vëmendjen e faktorit ndërkombëtar.
Pas shpërthimit të polemikës, ministrja ka zgjedhur të mos pranojë qasjen e kritikëve ndaj saj. Ajo ka sulmuar ata që e kanë kundërshtuar, duke akuzuar kritikën e tyre si “urrejtje ndaj Kosovës” dhe “tradhti të brendshme”. Në këtë mënyrë, argumenti i saj nuk është ndalur te sqarimi apo korrigjimi i deklaratës fillestare, por te zhvendosja e fokusit te motivet e kundërshtarëve.
BE kërkohet të mos ndalet në reagime, por të veprojë realisht
Thirrja për veprim të mëtejshëm vjen në një kohë kur qasja e institucioneve evropiane ndaj retorikës së tillë po shihet si test i qartë i vendosmërisë politike. Analistët argumentojnë se, pavarësisht reagimeve që janë dhënë deri më tani, mbetet e domosdoshme që të ketë hapa konkretë, sidomos kur deklarime të këtij lloji lidhen me narrativat për spastrim etnik dhe me referenca historike të ngarkuara.
Në këtë kontekst, çështja nuk trajtohet vetëm si një debat verbal, por si një sinjal se retorika për Kosovën mund të vazhdojë të mbijetojë në diskursin publik. Prandaj, kërkesa për BE-në lidhet me nevojën për të adresuar rreziqet politike që mund të sjellë një gjuhë e tillë, e cila, sipas kundërshtarëve, ushqen armiqësi dhe e vështirëson dialogun dhe pajtimin në rajon.
Përplasja rreth Paunović ka vazhduar edhe për shkak të refuzimit të saj për t’u tërhequr. Edhe pas diskutimeve të shumta dhe dënimit nga institucionet evropiane, ajo ka mbetur në të njëjtat qëndrime, ndërsa kundërshtarët e saj e kanë interpretuar këtë si një mungesë gatishmërie për të pranuar përgjegjësinë politike të deklaratave të bëra. Për rrjedhojë, debati për Kosovën lidhet drejtpërdrejt me atë se si BE-ja do të përgjigjet ndaj retorikës që vazhdon të shfaqet në nivele zyrtare.
Ndërkohë, përfshirja e referencës ndaj vitit 1998 dhe përmendja e emrit të ish-presidentit Slobodan Milošević e ka rritur peshën e polemikës. Komentet e Paunović janë trajtuar si një sfidë ndaj normave të pranueshme politike dhe si një provë tjetër e tensioneve që rishfaqen herë pas here në hapësirën politike të Serbisë. Në fund të fundit, si reagimet e BE-së, ashtu edhe kërkesat e analistëve, e bëjnë të qartë se kjo çështje mbetet e lidhur me përpjekjet për stabilitet rajonal dhe me mënyrën se si u jepet përgjigje deklarimeve të dëmshme.
Botuar fillimisht në Albeu