Studiuesi dhe publicisti Alban Kraja ka dalë me një pretendim të fortë në planin historik lidhur me mënyrën se si është rrëfyer Beteja e Kosovës e vitit 1389 në historiografinë serbe. Në një paraqitje publike, ai ka thënë se dokumente të nxjerra nga arkivat perëndimore—dhe veçanërisht nga Arkivat e Vatikanit—tregojnë se kjo ngjarje nuk është pasqyruar saktësisht në historinë e shkruar nga ana serbe.
Sipas Krajës, argumenti i tij mbështetet në një rishikim të dokumenteve që, sipas tij, janë parë së fundmi dhe që hedhin dritë mbi rolet e drejtuesve në Betejën e Fushë Kosovës. Ai pretendon se këto të dhëna, kur lexohen me kujdes, ndryshojnë narrativën tradicionale që u atribuon udhëheqjen e betejës emrave të njohur në rrëfimin historik dominues.
Një nga pjesët më të spikatura të deklaratës së Krajës lidhet me datën dhe emrat e prijësve që, sipas tij, dalin në dokumentet e rishikuara. Ai thekson se më 15 qershor 1389, në Betejën e Fushë Kosovës, prijës ishte Kostandin Kastrioti Mazreku. Në këtë version të historisë, roli i tij vjen si pikë kyçe për të shpjeguar se kush qëndronte në krye të forcave në atë moment vendimtar.
Po ashtu, Kraja thotë se Kostandin Kastrioti Mazreku nuk ka qenë vetëm. Ai ka deklaruar se prijësi shfaqet “së bashku me të birin, Palin”. Ky detaj—emri i Palit dhe bashkëpunimi i dy personazheve—është pjesë e tezës që Kraja e paraqet si argument për të lidhur ngjarjen e vitit 1389 me dinastinë dhe figurat e njohura të Kastriotëve.
Dokumentet e rishikuara çojnë te një udhëheqje tjetër më 15 qershor 1389
Në vijim të argumentit, Alban Kraja e vendos këtë interpretim në një kuadër më të gjerë historik. Ai e paraqet Betejën e Kosovës si një ngjarje që, sipas dokumenteve për të cilat flet, mund të ketë pasur një strukturë udhëheqjeje të ndryshme nga ajo që është ngulitur në historiografinë serbe. Sipas tij, ky rishikim i të dhënave nga arkivat perëndimore e vë në pikëpyetje mënyrën si është treguar më herët roli i personazheve kryesore.
Kraja thekson se burimet që ai i referon lidhen me arkivat perëndimore dhe, në mënyrë të veçantë, me materialet që vijnë nga Arkivat e Vatikanit. Për të, ky theks ka rëndësi sepse e lidh tezën me një rrugë dokumentare që, sipas tij, nuk është përdorur sa duhet në narrativat e konsoliduara. Në këtë mënyrë, ai synon të tregojë se ekzistojnë fletë të tjera dokumentare që mund të ndryshojnë interpretimet e mëparshme.
Argumenti përqendrohet te dy elemente kryesore: datimi i saktë i 15 qershorit 1389 dhe identifikimi i prijësit që, sipas Krajës, ishte Kostandin Kastrioti Mazreku, i shoqëruar nga i biri i tij, Pal. Nga këto të dhëna, del pretendimi se Beteja e Fushë Kosovës nuk është pasqyruar si duhet në historiografinë serbe—pikë që Kraja e shpreh si qëndrim të tij historik.
Ndërsa çështja vazhdon të mbetet një temë debati në histori, deklarata e Alban Krajës sjell në qendër një pretendim të drejtpërdrejtë: dokumentet perëndimore, në veçanti ato të Vatikanit, sipas tij, tregojnë se në Betejën e Kosovës të vitit 1389 rolin udhëheqës e kishte Kostandin Kastrioti Mazreku më 15 qershor 1389, së bashku me të birin Palin. Ky është thelbi i rrëfimit që ai e ka paraqitur publikisht, si një korrigjim i mundshëm ndaj mënyrës si ngjarja është transmetuar më parë.
Botuar fillimisht në Albeu
