Një polemikë mbi mënyrën si duhet lexuar historia ka nisur sërish në rrjetet sociale, pas një deklarate që qarkulloi ritualisht gjatë krizave politike. Në postime u shfaq, herë e cituar e herë e nxjerrë jashtë kontekstit nga intervistat televizive, një tezë e përsëritur: se UÇK nuk ka ekzistuar, apo se nuk ka qenë ushtri, nuk ka qenë çlirimtare dhe nuk ka qenë e Kosovës. Pas kësaj, siç ka ndodhur edhe më parë, pasuan reagime me sharje dhe kërcënime, pavarësisht se bëhet fjalë për një krizë politike apo jo.
Ndërkaq, ajo që shpërndahet në formë të fragmentuar lidhet me një pjesë të shkruar nga autori në librin e tij “Këmbët e Gjarprit”. Në atë vepër, autori thotë se provokimi ishte parashikuar si i qëllimshëm: ideja ishte të vihej në pah sesi krijohen mitet, si ndërtohet historia dhe si bëhet reduktimi i saj kur merret një fjali e veçuar e shkëputur nga konteksti. Pra, fokus nuk do të duhej të ishte vetëm mbi një formulim të shkurtër, por mbi mënyrën e leximit dhe përballjes me narrativat që qarkullojnë.
Në kapitullin për të cilin po flitet, thuhet se “ajo që quhej UÇK” është parë si një grumbull njësitesh guerile të shkapërderdhura. Sipas shpjegimit në libër, këto njësi, për shkak të rrethanave të vështira të terrenit, kanë vepruar “në formë bukur autonome”. Autori e shpjegon se vetë natyra partizane e këtyre njësive—në kuptimin autentik, pra njësitë e armatosura që i përkasin një partie—i lidhte ato me logjikën e brendshme politike dhe organizative.
Po aty, theksohet se njësitë guerile, në masë të madhe, kanë qenë të varura nga financimi dhe, si rrjedhojë, edhe nga urdhrat politikë që vinin nga Lëvizja Popullore e Kosovës (LPK). Kjo, sipas formulimit në libër, i jepte lëvizjes guerile të quajtur UÇK dy tipare kryesore: autonominë në veprim të secilit njësi, pra të çdo “Zonë operative”, dhe njëkohësisht varësinë financiare dhe politike nga LPK. Me fjalë të tjera, autori përshkruan një strukturë ku njësitë vepronin ndarazi, ndërsa kontrolli apo ndikimi politik vinte përmes financimit dhe direktivave.
Aktgjykimi kërkon një lexim të saktë të historisë dhe mbrojtje nga miti
Përtej kësaj hyrjeje, teksti vijon me një argument të lidhur me nevojën për ta lexuar historinë në mënyrë të plotë. Autori kërkon që njerëzit—dhe dëshmitë e tyre—të merren në konsideratë kur flitet për rolin dhe karakterin e asaj që është quajtur UÇK. Në libër, thuhet se me të përfunduar lufta kanë dëshmuar njerëz nga njësite të ndryshme, dhe se një pjesë e këtyre dëshmive shërben për ta kuptuar më mirë atë që ka ndodhur.
Kjo logjikë vjen e lidhur me një debat më të gjerë që, sipas tekstit të botuar, prek edhe nevojën e interpretimit të çështjeve historike kur ato kthehen në “mit”. Në rrjetet sociale, të njëjtat pjesë të tekstit rimerren shpesh si shenjë kundër një palë apo kundër një figure, por pa marrë parasysh kontekstin e plotë. Autori e nënvizon se provokimi në libër ishte pikërisht për të treguar sesi krijohen mitet, si ndryshohet përmbajtja dhe si reduktohet narrativa historike kur ajo përdoret për përplasje të shpejta online.
Në përmbledhje, mesazhi që qarkullon sot në formë postimesh lidhet me një kapitull të “Këmbëve të Gjarprit”, ku autori flet për mënyrën si kanë vepruar njësitet guerile, si kanë qenë të lidhura me financimin dhe urdhrat politike, dhe si janë organizuar në zona operative. Debati i ndezur pas deklaratave të copëtuara e zhvendos vëmendjen nga leximi i plotë i historisë drejt reagimeve emocionale. Ndërsa në tekstin e tij, fokusi mbetet te nevoja për ta kuptuar historinë drejt, për të shmangur shtrembërimet dhe për ta mbrojtur UÇK-në nga miti—pikërisht nëpërmjet një leximi që nuk e lë tekstin të shkëputur nga konteksti.
Botuar fillimisht në Koha.net