Një studim i ri amerikan po hap një fushë të re në mënyrën si mjekët mund të vlerësojnë gjendjen biologjike dhe rrezikun e vdekshmërisë tek pacientët me kancer. Shkencëtarët kanë zhvilluar një sistem të inteligjencës artificiale që analizon tiparet e fytyrës, me synimin për të dhënë informacione që mund t’i ndihmojnë profesionistët shëndetësorë në vendimmarrjen klinike.
Teknologjia vjen nga ekipi i sistemit shëndetësor Mass General Brigham. Rezultatet e hulumtimit janë publikuar më 19 tetor 2026 në revistën shkencore The Lancet Digital Health. Ideja kryesore është se një fotografi e zakonshme e fytyrës mund të mbajë tregues të rëndësishëm për gjendjen shëndetësore dhe për mundësitë e mbijetesës te njerëzit që po trajtohen për sëmundje onkologjike.
AI nga fytyra: vlerëson moshën biologjike dhe rrezikun e mbijetesës
Sistemi quhet FAHR-Face dhe është trajnuar duke përdorur më shumë se 40 milionë fotografi fytyrash të personave me moshë dhe prejardhje të ndryshme. Nga kjo bazë të dhënash, studiuesit kanë krijuar dy algoritme me funksione të veçanta, të cilat synojnë të nxjerrin informacion të ndryshëm nga e njëjta fotografi.
FAHR-FaceAge është algoritmi që vlerëson moshën biologjike të pacientit. Ai analizon tipare që mund të tregojnë nëse trupi shfaq shenja plakjeje më të theksuara sesa mosha kalendarike. Konkretisht, algoritmi përqendrohet te rrudhat ndërmjet hundës dhe gojës, pjesa e ballit mbi sy dhe tëmthat.
FAHR-FaceSurvival, nga ana tjetër, vlerëson drejtpërdrejt rrezikun e vdekshmërisë te pacientët me kancer. Ky algoritëm nuk mbështetet domosdoshmërisht te mosha biologjike. Për analiza, ai shfrytëzon kryesisht zonën poshtë syve dhe rrënjën e hundës. Sipas studiuesve, kombinimi i të dy algoritmeve përmirëson aftësinë e sistemit për të dalluar pacientët me rrezik më të lartë.
Një nga gjetjet më të rëndësishme lidhet me ndryshimin midis moshës reale dhe asaj që vlerëson inteligjenca artificiale nga fytyra. Gjatë një periudhe mesatare ndjekjeje prej katër vjetësh, te pacientët me kancer që trajtoheshin me radioterapi në Shtetet e Bashkuara u vërejt se ata që sipas algoritmit dukeshin të paktën pesë vjet më të vjetër sesa mosha e tyre reale kishin 21 për qind rrezik më të lartë të vdekshmërisë. Ndërkaq, pacientët që dukeshin të paktën pesë vjet më të rinj kishin 17 për qind rrezik më të ulët.
Në të njëjtën analizë, algoritmi FAHR-FaceSurvival tregoi se pacientët e klasifikuar në grupin me rrezikun më të lartë kishin mbi trefishin e rrezikut të vdekshmërisë krahasuar me grupin me rrezikun më të ulët, edhe pas përshtatjeve statistikore për faktorë të tjerë. Megjithatë, studiuesit theksojnë se këto shifra pasqyrojnë lidhje statistikore ndërmjet pamjes së fytyrës dhe mbijetesës, dhe jo një parashikim të sigurt për jetëgjatësinë e një individi.
Hulumtimi identifikoi gjithashtu lidhje midis disa zakoneve të jetesës dhe plakjes së dukshme të fytyrës. Pirja e duhanit, konsumimi i tepruar i alkoolit dhe përdorimi i substancave narkotike u shoqëruan me një moshë biologjike të vlerësuar më të lartë. Lidhja më e theksuar u vërejt te duhanpirja: personat që vazhdonin të pinin duhan dukeshin biologjikisht më të vjetër sesa ish-duhanpirësit dhe personat që nuk kishin pirë kurrë duhan.
Sipas rezultateve, algoritmi për moshën mbetet relativisht i qëndrueshëm edhe kur ndryshojnë kushte të fotografimit, si ndriçimi, këndi, grimi apo edhe shprehja e fytyrës. Kjo sugjeron se sistemi mund të përdoret në situata të ndryshme, pa u ndikuar në mënyrë të fortë nga variabla të tilla.
Sa i takon përdorimit praktik, onkologu Raymond Mak, bashkautor i studimit, thekson se vlerësimi i rezervave fizike dhe i gjendjes së përgjithshme të pacientit është veçanërisht i rëndësishëm përpara trajtimeve intensive. Operacionet e mëdha, radioterapia dhe kimioterapia mund të jenë fizikisht të vështira, ndaj mjekët duhet të vlerësojnë me kujdes aftësinë e organizmit për t’i përballuar ato. Një mjet i tillë, sipas studiuesve, mund të ofrojë informacione plotësuese gjatë zgjedhjes së trajtimit më të përshtatshëm.
Gjithsesi, ekspertët theksojnë se inteligjenca artificiale nuk mund të zëvendësojë vlerësimin klinik të mjekut, analizat laboratorike apo ekzaminimet diagnostikuese. Ende nuk është vërtetuar nëse përdorimi i këtij sistemi përmirëson vendimet terapeutike dhe rezultatet e pacientëve. Për këtë arsye, nevojiten studime të mëtejshme klinike, në popullata më të larmishme, përpara se teknologjia të përdoret në praktikën e përditshme mjekësore.
Botuar fillimisht në Telegrafi