Më 6 gusht do të nisë formimi i institucioneve të reja pas zgjedhjeve të 7 qershorit, ndërsa e enjta e parë e gushtit është caktuar si data për seancën konstituive të legjislaturës së re të Kuvendit. Njoftimi vjen pasi procedurat politike dhe institucionale lidhen drejtpërdrejt me mënyrën se si do të rrjedhin më pas afatet kushtetuese për zgjedhjen e presidentit.
Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, ka deklaruar se seanca konstituive nuk do të mbahet më herët se ora 10:00 e datës 6 gusht. Arsyeja e dhënë është t’i lihet kohë partive politike për të vazhduar dialogun rreth marrëveshjes për zgjedhjen e presidentit. Në këtë mënyrë, data e seancës lidhet edhe me dinamiken brenda përpjekjeve për të gjetur një zgjidhje politike për postin e kreut të shtetit.
Kjo llogaritje mbështetet në një vendim të Gjykatës Kushtetuese, ku konstituimi i legjislaturës së re duhet të bëhet më së largu 30 ditë nga zyrtarizimi i rezultatit të zgjedhjeve. Duke u nisur nga ky kufi, dita e fundit kur deputetët duhet të bëjnë betimin për të zgjedhur kryeparlamentarin dhe nënkryetarët e Kuvendit është 7 gushti. Pra, nëse afatet respektohen në këtë pikë, Kuvendi vijon pastaj me rrjedhën e procedurave për funksionalizimin e plotë institucional.
Edhe pse Gjykata Kushtetuese nuk ka parashikuar pasoja juridike në rast se Kuvendi nuk konstituohet brenda 30 ditësh, ajo ka përcaktuar një pasojë të qartë për afatin e zgjedhjes së presidentit. Konkretisht, nëse presidenti nuk zgjidhet brenda një harku kohor 60-ditor, Kuvendi shpërndahet. Ky afat 60-ditor nis të llogaritet nga momenti kur legjislatura konstituohet, dhe nëse kreu i shtetit nuk përmbyllet brenda kësaj periudhe, atëherë vendimmarrja për shpërndarje hyn në fuqi.
Konstituimi aktivizon afatin 60-ditor për zgjedhjen e presidentit
Në këtë kontekst, hulumtuesi Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) ka vlerësuar se caktimi i seancës konstituive në fund të afatit kushtetues mund ta vështirësojë llogaritjen e periudhës 60-ditore për presidentin. Sipas tij, ekziston rreziku që Kosova të mbetet njëkohësisht pa Kuvend funksional dhe pa ushtrues detyre të presidentit, në momentin kur procedurat nuk finalizohen brenda kohës së përcaktuar. Argumenti kryesor është se fillimi i afatit varet nga konstituimi i Kuvendit dhe jo vetëm nga data e vendosur politikisht.
Cakolli shpjegon se Gjykata Kushtetuese ka përcaktuar që në rrethanat kur Kuvendi ende nuk është konstituuar, afati fillon nga konstituimi i tij. Në këtë logjikë, 6 gushti e aktivizon afatin, 7 gushti llogaritet si dita e parë, ndërsa 5 tetori rezulton të jetë dita e 60-të. Më 4 tetor përfundon periudha gjashtëmujore e ushtrimit të detyrës së Presidentit. Nëse zgjedhja e presidentit shkon deri më 5 tetor dhe dështimi ndodh brenda asaj dite, Kuvendi shpërndahet, pasi periudha e ushtrimit të detyrës së presidentit tashmë është drejt fundit.
Ndërkohë, procedura për zgjedhjen e presidentit lidhet edhe me kushtet parlamentare. Në zgjedhjet e 7 qershorit, Lëvizja Vetëvendosje siguroi 53 mandate. Me deputetët nga radhët e komuniteteve, LVV ka numrin e mjaftueshëm të votave për të zgjedhur kryeparlamentarin dhe qeverinë, ku si minimum kërkohen 61 vota. Për zgjedhjen e presidentit, Kushtetuta kërkon pjesëmarrje të së paku 80 deputetëve në votim në dy raundet e para. Nëse presidenti nuk zgjidhet brenda afatit 60-ditor, siç parashikohet nga logjika kushtetuese e përmendur, Kuvendi shpërndahet dhe organizohen zgjedhje të parakohshme.
Botuar fillimisht në Koha.net