Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Mojtaba Khamenei, ka nxjerrë një urdhër që uraniumi i pasuruar i vendit, i cili është afër nivelit të nevojshëm për armë bërthamore, të mos dërgohet jashtë territorit iranian. Vendimi është bërë i ditur nga dy burime të larta iraniane, të cilat kanë folur në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së çështjes.
Sipas tyre, ky hap e forcon më tej qëndrimin e Teheranit lidhur me një prej kërkesave kryesore të Shteteve të Bashkuara gjatë bisedimeve për paqe. Në këtë kontekst, vendimi i Khameneit pritet të ndikojë te rrjedha e negociatave dhe te dinamika politike mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Urdhri mund të sjellë edhe zhgënjim të mëtejshëm për presidentin amerikan, Donald Trump, ndërkohë që palët përpiqen të gjejnë një marrëveshje për t’i dhënë fund konfliktit. Teherani dhe Uashingtoni janë të përfshirë në bisedime për paqe, ku çështja bërthamore është në qendër të diskutimeve.
Ndërsa nga pala izraelite ka pasur sinjale se negociatat do të lidhen me garanci konkrete, zyrtarë izraelitë i kanë thënë Reuters se Trumpi e ka siguruar Izraelin se stoku iranian i uraniumit shumë të pasuruar—i nevojshëm për prodhimin e një arme atomike—do të largohet nga Irani. Po ashtu, ata kanë theksuar se çdo marrëveshje paqeje duhet të përfshijë një klauzolë për këtë çështje.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka deklaruar se nuk do ta konsiderojë luftën të përfunduar derisa uraniumi i pasuruar të largohet nga Irani. Ai ka lidhur përmbylljen e konfliktit edhe me kërkesa të tjera, si që Irani t’i japë fund mbështetjes për milicitë aleate dhe të eliminohen kapacitetet e tij të raketave balistike.
Uraniumi i pasuruar nuk duhet të largohet nga Irani
Një nga dy burimet iraniane ka thënë se “direktiva e udhëheqësit suprem dhe konsensusi brenda establishmentit” është që stoku i uraniumit të pasuruar të mos largohet nga vendi. Sipas të njëjtit burim, argumenti i brendshëm bazohet në shqetësimin se dërgimi i materialit jashtë vendit do ta bënte Iranin më të cenueshëm ndaj sulmeve të ardhshme nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli.
Urdhri i Khameneit, sipas burimeve, lidhet edhe me rolin e tij si autoriteti përfundimtar kur bëhet fjalë për çështjet më të rëndësishme shtetërore. Në këtë mënyrë, vendimi shihet si një sinjal i fortë se Teherani synon të ruajë kontrollin e plotë mbi materialin bërthamor të pasuruar, në një fazë ku negociatat për paqe dhe përpjekjet për armëpushim po vazhdojnë.
Armëpushimi i brishtë është në fuqi në luftën që filloi me sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit më 28 shkurt. Pas këtyre sulmeve, konflikti ka hyrë në një fazë ku marrëveshjet e mundshme dhe kushtet e palëve po testohen nga zhvillimet në fushën politike dhe diplomatike. Në këtë kuadër, urdhri që ndalon eksportin e uraniumit të pasuruar shfaqet si një element që mund ta komplikojë më tej procesin e arritjes së një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse.
Ndërkohë, Teherani vazhdon të qëndrojë përballë kërkesave të SHBA-së dhe kërkesave të Izraelit, të cilat lidhen si me largimin e materialit bërthamor shumë të pasuruar, ashtu edhe me çështje të tjera sigurie. Përplasja mes pritshmërive të ndryshme të palëve pritet të mbetet në qendër të çdo hapi të ardhshëm drejt paqes, ndërsa roli i Khameneit në këtë çështje tregon se vendimet për programin bërthamor nuk priten të lëvizin lehtë.
Botuar fillimisht në Koha.net
