Pas zgjedhjes së presidentes së re dhe funksionalizimit të të gjitha institucioneve, Kuvendi dhe Qeveria në Kosovë po përballen tani me një detyrë të qartë politike e institucionale: të përqendrohen në përmbushjen e reformave të kërkuara për Planin e Rritjes së Bashkimit Evropian. Ky proces nuk shihet më si prioritet i largët, por si agjendë që duhet të përmbyllet brenda një afati shumë të shkurtër kohor.
Kosova ka më pak se tre muaj kohë për t’i finalizuar reformat e nevojshme. Në të kundërt, vendi rrezikon të humbasë mbi 100 milionë euro nga fondet që lidhen drejtpërdrejt me zbatimin e paketës së reformave. Përpjekjet e fundit të institucioneve synojnë që të mos krijohet një hendek mes kërkesave të BE-së dhe kapaciteteve të brendshme për miratimin e ligjeve dhe zbatimin e masave reformuese.
Një pjesë e ngecjes në këtë drejtim lidhet me krizën politike dhe mungesën e institucioneve, që sipas njohësve ka ndikuar te ritmi i punës dhe ka sjellë vonesa në agjendën e reformave. Besar Gërgi, nga Grupi për Studime Politike dhe Juridike, vlerëson se procesi reformues përfshin 27 hapa dhe se vlera e tyre totale arrin afërsisht 166 milionë euro. Ai thekson se disa reforma janë kryer, por që shumë ligje nuk kanë kaluar pikërisht për shkak të krizës politike.
“Këtu kemi të bëjmë me 27 hapa reformues dhe ato vlejnë në total diku 166 milionë euro. Një pjesë e reformave janë përfunduar, por pasi ka pasur kriza politike, shumë ligje nuk kanë kaluar, andaj kriza politike na ka kushtuar financiarisht me humbje nga agjenda e reformave”, ka thënë Besar Gërgi. Sipas kësaj logjike, problemi nuk lidhet vetëm me mungesën e kohës, por edhe me faktin që një pjesë e punës ligjore është shtyrë gjatë periudhës së tensionit politik dhe funksionimit të pamjaftueshëm institucional.
Nga ana tjetër, Ardian Zeqiri, njohës i politikës, thekson se pakoja e ligjeve nuk është e finalizuar dhe se procesi i miratimit nuk ecën shpejt. Ai e përshkruan procedurën si një proces që kërkon kohën e vet, ndërsa vlerëson se Kosova është “mbrapa” në raport me kërkesat e agjendës. Sipas Zeqirit, nëse nuk rinegociohet afati i përcaktuar për muajin dhjetor, rreziku është që të humben mjetet financiare.
Reformat e BE-së: Kosova ka pak kohë, rrezikohet mbi 100 milionë euro
Njohësit e fushës pohojnë se institucionet duhet të punojnë intensivisht dhe të përcaktojnë qartë prioritetet, në mënyrë që të arrihet zbatimi i agjendës së reformave pa ndërprerje shtesë. Në këtë kuadër, fokusi i menjëhershëm lidhet me miratimin e ligjeve që shihen si parakushte për fondet e BE-së dhe me procedurat e brendshme që kërkojnë koordinim mes institucioneve ligjvënëse e ekzekutive.
Gjatë kësaj jave, deputetët e Kosovës kanë miratuar disa prej ligjeve që konsiderohen si parakusht për fondet e BE-së. Lëvizja e institucioneve në Kuvend synon të zvogëlojë vonesat e krijuara në fazat e mëparshme, ku kriza politike ndikoi te miratimi i akteve ligjore. Megjithatë, duke qenë se afati kohor është i ngushtë dhe reformat kërkohen të përfundojnë brenda më pak se tre muajve, çdo miratim i ri shihet si hap që mban të gjallë shpresën që Kosova të mos i humbasë mjetet.
Në këtë situatë, çështja kryesore mbetet mbyllja e reformave dhe finalizimi i pakoja së ligjeve në mënyrë që të përmbushen kriteret e Planit të Rritjes së BE-së. Pavarësisht se janë bërë hapa në proces, mbetet një volum i konsiderueshëm punësh për të garantuar përputhshmërinë me kërkesat që lidhen me financimin. Për vendin, rreziku i humbjes së mbi 100 milionë eurove varet nga ritmi i zbatimit dhe nga vendimet që do të merren për afatet, përfshirë rinegocimin e dedlinit të dhjetorit nëse kjo del e nevojshme.
Botuar fillimisht në Telegrafi
