Teherani ka paraqitur një propozim të ri që synon të zhbllokojë Ngushticën e Hormuzit dhe të hapë rrugën për rifillimin e bisedimeve rreth programit bërthamor iranian. Sipas planit të dorëzuar, marrëveshja do të hynte në fuqi brenda shtatë ditësh, me kusht që Shtetet e Bashkuara të heqin bllokadën detare dhe të lehtësojnë sanksionet ndaj shitjeve të naftës iraniane.
Propozimi lidhet edhe me një element tjetër që Teherani e konsideron pjesë të paketës së re: respektimin e një armëpushimi, i cili do të përfshinte edhe Libanin. Në këtë kuadër, kërkesa kryesore e paraqitur nga pala iraniane është e kushtëzuar qartë nga veprimet që, sipas saj, duhet të kryejë administrata amerikane.
Sipas informacionit të dhënë nga pjesëmarrës në takimin ku është prezantuar propozimi, dokumenti u ngrit nga ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi. Prezantimi u bë gjatë një takimi privat të enjten në New York, në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Përmes kësaj platforme, Araghchi i ka parashtruar palës amerikane – në mënyrë të tërthortë përmes përfaqësuesve të pranishëm – kushtet që, sipas Teheranit, mund të çojnë në një marrëveshje të re.
Një detaj i rëndësishëm i marrëveshjes është afati. Teherani kërkon që zbatimi të ndodhë shpejt, brenda shtatë ditësh. Ky propozim, për nga logjika dhe përmbajtja, vjen i ngjashëm me një memorandum mirëkuptimi të arritur në qershor, por me diferencë thelbësore: këtë herë afati i parashikuar është më i shkurtër për t’u konkretizuar.
Ndërkohë, sipas të dhënave të publikuara, marrëveshja e mëparshme parashikonte një periudhë të përkohshme prej 60 ditësh. Ajo u rrëzua shpejt pas rifillimit të sulmeve ndaj anijeve në Ngushticën e Hormuzit. Pikërisht ky rikthim i tensioneve është një element që bën që propozimi aktual të shihet si përpjekje për të shmangur përsëritjen e skenarit të mëparshëm përmes një afati më të shpejtë dhe një kombinimi më të ngushtë të kushteve.
Irani kërkon zhbllokim të Hormuzit: SHBA të heqë bllokadën dhe sanksionet brenda 7 ditësh
Në anën tjetër, një rol i rëndësishëm në dinamikën e negociatave i takon edhe qëndrimit të presidentit amerikan Donald Trump. Ai ka deklaruar se nuk është me nxitim për të arritur një marrëveshje me Iranin. Megjithatë, një faktor praktik po ushtron presion: çmimet e larta të naftës po ndikojnë në rritjen e inflacionit në Shtetet e Bashkuara dhe po e rrisin koston e jetesës për qytetarët, duke e bërë çështjen më të ndjeshme politikisht dhe ekonomikisht.
Po ashtu, mbetet e paqartë nëse forcat më konservatore, që kanë ndikim të madh në strukturat e sigurisë në Iran, do të pranojnë kompromiset e mundshme që mund të dalin nga një propozim i mbështetur nga figura më të moderuara. Në këtë kontekst, përmendet edhe presidenti Masoud Pezeshk, rreth të cilit lindin pyetje nëse brenda vendit do të ketë hapësirë politike për zbatimin e kushteve të parashtruara, veçanërisht kur bëhet fjalë për një paketë që përfshin si çështje detare, ashtu edhe lehtësim të sanksioneve lidhur me naftën.
Deri tani, misioni iranian në Kombet e Bashkuara dhe zyrtarë të tjerë të Teheranit nuk kanë dhënë ndonjë koment zyrtar për këtë propozim. Ndërkohë, Trita Parsi, nënkryetar ekzekutiv i institutit kërkimor Quincy Institute, i cili mori pjesë në takim, ka bërë të ditur se Araghchi ka sugjeruar se një marrëveshje e shpejtë mund t’i sjellë përfitime politike presidentit amerikan Donald Trump përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit.
Botuar fillimisht në Koha.net
