Në Iran po zhvillohet një betejë e fortë politike për mënyrën se si duhet të mbyllet konflikti me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin. Debati nuk ka të bëjë vetëm me një vendim të jashtëm, por me kursin që do të zgjedhë Teherani dhe me mënyrën se si lidershipi do të interpretojë fitore apo humbje në një skenë ku presioni ndërkombëtar është rritur.
Ndërsa një pjesë e linjës politike brenda vendit argumenton se një rrugëdalje përmes marrëveshjeve, diplomacisë dhe bisedimeve do t’i jepte Iranit më shumë hapësirë, një krah tjetër e sheh ndryshe. Ky grup shtyn për vazhdimin e përballjes, duke e konsideruar se qëndrueshmëria e regjimit përbën një fitore më vete. Në këtë logjikë, mbyllja e luftës nuk shihet thjesht si një qetësim i konfliktit, por si një moment që mund të ndryshojë balancat politike.
Çështja kryesore që po e ndan brenda Iranit është se si duhet të lidhet fundi i luftës me çdo marrëveshje të mundshme që mund të diskutohet me Uashingtonin. Në përqendrimin e debatit hyn edhe ideja se çdo “deal” me presidentin amerikan Donald Trump (kurdo që të hapet dera për një kuadër të tillë) nuk do të varet vetëm nga jashtë, por nga ajo që ndodh në Teheran gjatë periudhës së ardhshme. Me fjalë të tjera, vendimi i Iranit për të ecur drejt normalizimit do të lidhet drejtpërdrejt me betejën e brendshme politike.
Nga këndvështrimi i krahut që kërkon marrëveshje, fundi i përballjes do të sjellë përfitime për Iranin, jo vetëm në drejtim të uljes së rrezikut, por edhe në aspektin e manovrimit diplomatik. Ky grup beson se dialogu, nëse menaxhohet me kujdes, mund të shërbejë për të zbutur pasojat e luftës dhe për të reduktuar kostot politike e ekonomike që vijnë nga përshkallëzimi i situatës. Për ta, “diplomacia” nuk është një dorëzim, por një instrument që mund të ruajë interesat strategjike.
Çelësi i marrëveshjes me Trump lidhet me betejën brenda Teheranit
Përballë këtij qasjeje, linja e ashpër argumenton se vazhdimi i presionit është mënyra më e mirë për të provuar forcën dhe për ta mbajtur regjimin të konsoliduar. Sipas kësaj perspektive, demonstrimi i qëndrueshmërisë dhe rezistencës i jep lidershipit legjitimitet të brendshëm dhe i jep Iranit një pozicion më të fortë në çdo negociatë të ardhshme. Në këtë drejtim, skenari i ndërprerjes së luftës nuk shihet automatikisht si interes, nëse nuk shoqërohet me kushte që, në logjikën e krahut të ashpër, do të shmangnin një lexim të dobësisë.
Kjo përplasje brenda Iranit zhvillohet në një kontekst të qartë ndërkombëtar: Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli janë aktorë të drejtpërdrejtë në dinamikën e konfliktit, ndërsa çdo hap i mundshëm drejt një marrëveshjeje do të ndikojë edhe në mënyrën si perceptohet fuqia rajonale e Teheranit. Ndërkohë, brenda vendit, “fitore” apo “moment vendimmarrës” po trajtohen në mënyra të ndryshme, duke e kthyer fundin e luftës në temë jo vetëm të jashtme, por edhe të betejës për kontrollin e narrativës politike.
Teksa debati vazhdon, ideja që një marrëveshje me Trump do të varet nga lufta politike në Teheran del si element kyç i skenarit. Nëse krahun që kërkon marrëveshje arrin të fitojë terren, Teherani mund të shkojë drejt bisedimeve me objektiv uljen e përballjes. Nëse, përkundrazi, linja e ashpër ruan avantazhin, drejtimi mund të jetë vazhdimi i konfrontimit, duke e kthyer kohën në faktor strategjik. Në çdo rast, përfundimi i luftës nuk shihet si një çast i thjeshtë vendimmarrjeje, por si rezultat i një procesi të brendshëm, ku secila palë kërkon të përcaktojë se çfarë do të thotë “fitorja” për regjimin.
Botuar fillimisht në Albeu
