Adoleshenca është një periudhë që sjell ndryshime të mëdha fizike, shoqërore dhe emocionale. Për këtë arsye, është e zakonshme që adoleshentët të përballen me situata tensionuese: konflikte me prindërit, me miqtë, madje edhe përplasje të brendshme që lidhen me mënyrën si ndihen. Në shumë raste, prindërit kërkojnë mënyra më të mira për ta menaxhuar këtë fazë, që diskutimet të mos kthehen në përplasje dhe që të ruhet një komunikim i shëndetshëm.
Në thelb, arsyet e konflikteve shpesh lidhen me kërkesën për më shumë pavarësi. Sa më shumë rritet adoleshenti, aq më shumë dëshiron që të merret në konsideratë, të ketë hapësirë dhe të marrë vendime për veten. Në të njëjtën kohë, mendimi i bashkëmoshatarëve mund të bëhet shumë i rëndësishëm. Kjo bën që ndonjëherë adoleshenti të mos dëshirojë të bëjë atë që kërkon grupi, por të ketë vështirësi të thotë “jo” pa u ndjerë në presion.
Psikologu Joseph Laino thekson se shumë nga këto situata janë krejtësisht normale dhe lidhen me mënyrën se si zhvillohet kjo moshë. Megjithatë, roli i prindërve mbetet vendimtar: ndihma për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve mund ta bëjë komunikimin më konstruktiv. Në të njëjtën linjë, psikologu Christopher Lynch paralajmëron se bullizmi, kur është i pranishëm, mund të ketë pasoja serioze fizike dhe emocionale. Sipas kësaj qasjeje, kërkimi i dialogut dhe i ndihmës, jo fajësimi i viktimës, është i rëndësishëm që problemi të raportohet dhe të trajtohet më herët.
Si të flisni me adoleshentin kur tensioni rritet
Në momentet kur adoleshenti është i zemëruar, një prej ideve kryesore është të mos e detyroni të flasë menjëherë. Kur tensioni rritet, pushimi mund të jetë zgjidhja më e mirë. Nëse ai/ajo dëshiron të largohet për disa minuta në dhomën e vet, është e dobishme t’i jepet kjo hapësirë, duke i bërë të qartë se prindi është i gatshëm të bisedojë kur të qetësohet. Kjo e ul rrezikun që biseda të kthehet në përplasje të mëdha.
Një tjetër këshillë praktike është përdorimi i “mesazheve në vetën e parë”. Në vend që të thuhet: “Ti më zemëron kur…”, më mirë të thuhet: “Unë ndihem i/e shqetësuar kur…”. Kjo formë e komunikimit e zvogëlon ndjenjën e akuzës dhe krijon më shumë hapësirë për dialog. Po aq e rëndësishme është ta dëgjoni adoleshentin pa e ndërprerë dhe pa e gjykuar menjëherë. Në vend që t’i jepni urdhrin se çfarë duhet të bëjë, mund ta ndihmoni me pyetje si: “Çfarë mendon se mund të ndodhë nëse vepron kështu?” ose “A dëshiron ta dëgjosh mendimin tim?”. Nëse adoleshenti nuk dëshiron këshillë në atë moment, respektimi i kësaj nevoje i jep vlerë procesit të komunikimit.
Adoleshentët gjithashtu duhet të mësojnë të dallojnë sinjalet e trupit kur emocionet po dalin jashtë kontrollit. Djersitja, rrahjet e shpejta të zemrës, skuqja e fytyrës, si dhe ndjenja e presionit në gjoks, kokë apo bark, mund të jenë tregues se është koha për ta ndërprerë debatin përkohësisht. Pas kësaj pauze, adoleshenti mund të përdorë një aktivitet që e qetëson: të dëgjojë muzikë, të ecë, të lexojë, të vizatojë, të bëjë ushtrime, të shkruajë ose thjesht të qëndrojë pak vetëm. Ideja kryesore është që të mos ketë një metodë të vetme që funksionon për të gjithë; secili duhet të gjejë atë që i përshtatet.
Kur të dyja palët janë të zemëruara, vazhdimi i diskutimit zakonisht vetëm e përkeqëson situatën. Largimi për disa minuta, frymëmarrja e thellë dhe një aktivitet qetësues ndihmojnë që biseda të vazhdojë më vonë në mënyrë më konstruktive. Për bisedat e vështira, rekomandohet që adoleshenti të përgatitet paraprakisht: t’i ushtrojë atë që do të thotë para pasqyrës, me një mik, ose edhe duke u incizuar në telefon për të vëzhguar tonin dhe gjuhën e trupit. Një teknikë e thjeshtë është frymëmarrja e ngadaltë: të marrë frymë thellë përmes hundës, duke e ngritur barkun, dhe më pas ta nxjerrë ngadalë përmes gojës. Qëllimi nuk është që adoleshenti të mos zemërohet kurrë, por të mësojë ta njohë emocionin para se ai ta marrë kontrollin e bisedës, duke e bërë zgjidhjen e konflikteve më të shëndetshme dhe më pak të dëmshme për marrëdhënien.
Botuar fillimisht në Telegrafi
