Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë u ka bërë thirrje partive politike që të përmbahen nga ushtrimi i presionit ndaj Këshillit Gjyqësor të Kosovës (KGJK) dhe anëtarëve të tij, sidomos në vendimmarrjen që lidhet me shqyrtimin e kërkesave për tërheqjen e dorëheqjeve të gjyqtarëve serbë. Thirrja vjen në një moment të ndjeshëm politik dhe institucional, pas sinjaleve publike të shprehura nga deputetë të disa partive, ndërsa KGJK-ja pritet të zhvillojë veprime konkrete brenda kompetencave të saj.
Reagimi i BE-së është dhënë pas postimeve në rrjete sociale të deputetëve të partisë në pushtet, të cilët kanë ngritur pretendime dhe dyshime për qëllimet e KGJK-së dhe anëtarëve të saj. Paralelisht, vetë procesi ka një element procedural që është në qendër të debatit: KGJK-ja të premten shqyrton kërkesat për tërheqjen e dorëheqjeve të gjyqtarëve serbë në veri. Këta gjyqtarë e kishin dorëzuar dorëheqjen në vitin 2022.
Sipas qëndrimit të publikuar nga BE-ja, një qasje e tillë ndaj institucioneve të drejtësisë rrezikon parimet bazë të sundimit të ligjit. Në reagim theksohet se “BE-ja në Kosovë i bën thirrje të gjitha partive politike të përmbahen nga ushtrimi i presionit mbi Këshillin Gjyqësor të Kosovës dhe anëtarët e tij në vendimmarrjen e tyre. Një gjyqësor i pavarur, i paanshëm dhe apolitik është themelor për sundimin e ligjit në BE dhe në Kosovë”.
BE kërkon: asnjë presion mbi KGJK-në për gjyqtarët serbë
Në anën tjetër, diskutimi publik u intensifikua edhe përmes qëndrimeve të deputetëve të Vetëvendosjes. Deputetja Arbëreshë Kryeziu Hyseni, në një postim në Facebook, ka shkruar se ka “dyshime” se disa anëtarë shqiptarë të KGJK-së po synojnë t’i kthejnë në punë gjyqtarët serbë. Ajo argumenton se gjyqtarët serbë kishin dorëzuar dorëheqjet nën urdhrin e presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, dhe sipas saj, tash po kërkohet kthimi në detyrë “pa asnjë procedurë”.
Hyseni ka shtuar se pretendimet e saj lidhen me, siç e ka quajtur ajo, obligimin ligjor dhe moral për procedimin e dorëheqjeve te Presidentja, duke nënvizuar se procesi duhet të respektojë rregullat. Të njëjtën temë e kanë trajtuar edhe deputetë të tjerë nga VV-ja, Adriana Matoshi dhe Mefail Bajqinovci, të cilët po ashtu kanë shprehur qëndrimet e tyre për rrezikun e kthimit të gjyqtarëve serbë pa procedura të plota.
Adriana Matoshi, në postimin e saj, ka thënë se do të dëshironte të besonte se “s’ka shqiptarë që ja bon argatin Vuçiqit”, duke e lidhur kështu shqetësimin me ndikimin e jashtëm në vendimmarrjet vendore. Ndërkaq, Mefail Bajqinovci ka kërkuar që kryetari i KGJK-së Rrustem Thaqi dhe çdo anëtar i institucionit të deklarohet publikisht se nuk do të lejohet kthimi i gjyqtarëve serbë, duke pretenduar se veprime të kundërta do të përbënin shkelje të rëndë ose do të ndodhnin nën presionin e Vuçiqit.
Këto zhvillime vijnë pas një rrjedhe më të gjerë të dorëheqjeve në veri. Ditë më parë, Këshilli Prokurorial i Kosovës refuzoi kërkesat për tërheqje të dorëheqjeve të prokurorëve serbë. Vetëm një ditë më vonë, Haxhiu miratoi dorëheqjet e tyre nga sistemi, çka nxiti reagime të mëdha nga ambasadat dhe Bashkimi Evropian. Ndërkohë, prokurorët, gjyqtarët, policët dhe kryetarët e komunave në veri kishin dhënë dorëheqje në fund të vitit 2022 si shenjë revolte ndaj zhvillimeve në atë pjesë të Kosovës. Ndërsa dorëheqjet e policëve ishin pranuar, dorëheqjet e prokurorëve dhe gjyqtarëve ishin lënë pezull deri më tash, duke bërë që rasti i gjyqtarëve serbë të mbetet një nga temat më të ndjeshme të drejtësisë në këtë periudhë.
Botuar fillimisht në Koha.net
