Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka paralajmëruar se nëse Irani do të lejohej të ushtronte kontroll mbi Ngushticën e Hormuzit, do të krijohej një “precedent i rrezikshëm”. Paralajmërimi u dha gjatë fjalës hyrëse në takimin e ministrave të jashtëm të Shoqatës së Kombeve të Azisë Juglindore (ASEAN), i cili u mbajt të mërkurën në Manila të Filipineve.
Në adresimin e tij, Rubio tha se SHBA-ja “është gjithmonë e përkushtuar ndaj diplomacisë”. Ai theksoi se Shtetet e Bashkuara janë të hapura dhe të gatshme për të zhvilluar bisedime, për të negociuar dhe për të zgjidhur mosmarrëveshjet përmes rrugëve diplomatike. Sipas tij, qëndrimi i Uashingtonit mbetet i njëjtë, por kushtëzohet nga fakti nëse palët tregojnë seriozitet në procesin e dialogut.
Rubio argumentoi se problemi aktual me Iranin lidhet pikërisht me mënyrën si po zhvillohen bisedimet. Ai tha se Irani “nuk janë seriozë për bisedimet”, duke shtuar më pas se nëse palët do të kishin vullnet real, atëherë edhe SHBA-ja do të ishte po aq e angazhuar. Por, nëse kjo mungon, sipas tij, Shtetet e Bashkuara do të ndërmarrin veprimet që i konsiderojnë të nevojshme për të mbrojtur interesat e tyre, si dhe të interesat e aleatëve.
Rubio paralajmëron: rrezikohet parimi i lirisë së lundrimit dhe ekonomia globale
Në pjesën ku u përqendrua tek Ngushtica e Hormuzit, Rubio tha se Irani nuk e ka të drejtën për të kontrolluar lëvizjen e trafikut nëpër këtë rrugë ujore ndërkombëtare, duke theksuar se kjo “nuk e kanë, sipas asnjë mekanizmi ligjor ekzistues”. Ai e lidhi këtë çështje me një parim që, sipas tij, qëndron në themel të rendit ndërkombëtar të lundrimit dhe tregtisë.
“Në lojë është parimi themelor i lirisë së lundrimit”, deklaroi Rubio. Ai shtoi se nëse ky parim kërcënohet, rrezikohet edhe ekonomia globale, si dhe rregullat që kanë mbështetur për rreth 150 vjet tregtinë ndërkombëtare. Me këtë mesazh, ai e vendosi çështjen e kontrollit të Ngushticës së Hormuzit jo vetëm në planin ushtarak ose diplomatik, por edhe në atë ekonomik dhe të stabilitetit të tregjeve.
Rubio kujtoi gjithashtu se Ngushtica e Hormuzit ka qenë plotësisht e hapur për kalim të lirë dhe të sigurt para sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit në shkurt, në fillim të konfliktit. Sipas shpjegimit të tij, normaliteti në këtë korridor të rëndësishëm detar u ruajt deri në atë periudhë, ndërsa më pas situata ndryshoi.
Qëndrimi amerikan lidhet edhe me mënyrën si Irani po e trajton kontrollin e lundrimit përmes presionit në negociata. Rubio tha se Irani e sheh kontrollin e kësaj rruge ujore si mjetin e tij më të vlefshëm të presionit në procesin e bisedimeve. Ai shtoi se, gjatë javëve të fundit, Irani ka qëlluar vazhdimisht ndaj anijeve që, sipas tij, nuk kishin komunikuar me autoritetet iraniane përpara se të kalonin nëpër ngushticë.
Paralajmërimi i Rubio-s, i dhënë në takimin e ASEAN në Manila, e vendos çështjen e Ngushticës së Hormuzit në qendër të shqetësimeve për stabilitet rajonal dhe për rregullat që mbështesin trafikun detar ndërkombëtar. Ndërkohë, mesazhi i tij mbetet i qartë: SHBA-ja pretendon se parimet e lirisë së lundrimit nuk duhen ndryshuar përmes veprimeve që, sipas tij, nuk mbështeten në mekanizma të njohur ligjorë.
Botuar fillimisht në Koha.net
