Shumë njerëz qëndrojnë në marrëdhënie të pashëndetshme për muaj ose vite, shpesh duke u përpjekur të kuptojnë nëse problemi janë ata vetë apo nëse po “shkojnë shumë larg”. Psikologu Mark Travers thekson se ekzistojnë modele të qarta sjelljeje që tregojnë se marrëdhënia nuk po funksionon më për mirë—për njërin partner, për të dy, ose për dinamikën mes tyre.
Travers nënvizon se këto sinjale nuk janë gjithmonë të lehta për t’u dalluar ndërkohë që personi është brenda marrëdhënies. Kur je i përfshirë emocionalisht, ndryshimet mund të duken si “normale” ose si diçka që do të rregullohet me kohë. Por pikërisht kjo është arsyeja pse ai thotë se disa shenja meritojnë vëmendje të veçantë, sepse lidhen me probleme serioze në çift.
Një nga treguesit më të fortë, sipas Travers, është përbuzja. Ai paralajmëron se “shumica e marrëdhënieve mund t’i mbijetojnë konfliktit”, megjithatë mungesa e respektit kronik është shumë më e vështirë për t’u kapërcyer. Kur përbuzja futet në komunikim, partneri më pas përdor tallje, sarkazëm ose nënçmim. Në këtë fazë, problemet shpesh nuk bëhen më temë e një bisede të drejtpërdrejtë; ato kthehen në “prova se diçka nuk shkon me personin tjetër”.
Travers shpjegon edhe mekanizmin që e mban çiftin të bllokuar në të njëjtin rreth: ai e quan modelin “cikli kërkesë-tërheqje”. Sipas tij, njëri nga partnerët kërkon të flitet për çështjen dhe të gjendet një zgjidhje, ndërsa tjetri tërhiqet. Sa më shumë që personi këmbëngul për një zgjidhje, aq më shumë personi tjetër dëshiron të largohet. Kjo dinamikë i lë çështjet të pazgjidhura dhe rrit frustrimin, derisa partnerët përfundimisht heqin dorë nga përpjekja për t’i trajtuar konfliktet.
Si ta dalloni ciklin që e mban çiftin të bllokuar
Një tjetër shenjë shqetësuese, sipas psikologut, është ndjenja se duhet t’i kushtosh vëmendje çdo fjale, vazhdimisht. Travers thotë se kur kjo ndodh, një pjesë e partnerit mund të jetojë në “një gjendje të vazhdueshme vigjilence”. Nga jashtë marrëdhënia mund të duket e zakonshme, por për personin që e përjeton, tensioni është i përhershëm dhe bëhet shterues. Në këtë mënyrë, modeli shpesh nuk kuptohet lehtë, sepse personi mëson të përshtatet me stresin dhe ta mbajë atë si pjesë të jetës së përditshme.
Travers paralajmëron edhe për një formë kontrolli që nuk shoqërohet domosdoshmërisht me dhunë fizike. Ai e quan “kontroll të maskuar si kujdes”. Këto sjellje, në shumë raste, paraqiten si përkushtim apo shqetësim, por në thelb kufizojnë lirinë e partnerit. Shembujt që ai përmend përfshijnë kontrollin e vazhdueshëm të partnerit, kërkesën për akses te telefoni, kufizimin e pavarësisë së tij ose distancimin gradual nga miqtë dhe familja.
Së fundi, psikologu sjell në vëmendje edhe zhvendosjen e fajit. Ai thotë se në një marrëdhënie të shëndetshme, të dy partnerët mund të pranojnë gabimet pa frikë nga gjykimi. Por në një marrëdhënie të pashëndetshme, “faji i kalohet vazhdimisht tjetrit”. Kjo e çon personin të dyshojë te perceptimet e veta dhe të marrë përgjegjësinë për probleme që nuk i ka shkaktuar. Kur komunikimi mbështetet në këtë logjikë, rriten pasiguria dhe ngathtësia emocionale, ndërsa zgjidhjet bëhen gjithnjë e më të vështira.
Botuar fillimisht në Telegrafi
