Nga një analizë gjaku mund të dalë më shumë se sa pritet: një studim i ri tregon se nivelet e një biomarkeri të caktuar në gjak lidhen me rrezikun për zhvillimin e sëmundjes Alzheimer edhe deri në 10 vjet më herët, edhe kur personi fillimisht nuk shfaq simptoma. Gjetjet janë publikuar në revistën shkencore JAMA dhe u prezantuan në Konferencën Ndërkombëtare të Shoqatës së Alzheimerit në Londër.
Hulumtimi u bazua në të dhënat e 2.684 të moshuarve, të cilët në fillim nuk kishin shenja të sëmundjes. Studiuesit ndoqën zhvillimin e mundshëm të dëmtimeve njohëse gjatë viteve që pasuan, duke i lidhur rezultatet me nivelet e biomarkerit p-tau217 në gjak. Kjo proteinë/bio-markues po përdoret gjithnjë e më shumë në kërkimet rreth Alzheimerit, sepse lidhet me proceset biologjike që ndodhin në tru.
Sipas gjetjeve, personat me nivele shumë të larta të p-tau217 kishin 38 për qind rrezik për të zhvilluar dëmtime njohëse brenda pesë viteve. Ndërsa për periudhën dhjetëvjeçare, rreziku rritej në 78 për qind te i njëjti grup me nivele shumë të larta të këtij biomarkeri. Me fjalë të tjera, sa më i lartë të jetë sinjali në gjak, aq më i madh duket të jetë probabiliteti për probleme njohëse në të ardhmen.
Biomarkeri p-tau217: si lidhet me rrezikun për Alzheimer
Studiuesit theksojnë se testi nuk është diçka që rekomandohet ende për njerëz të shëndetshëm, pa asnjë shenjë të mundshme të sëmundjes. Aktualisht, analiza shërben kryesisht si ndihmë për diagnostikim te personat që tashmë kanë probleme me kujtesën. Kjo do të thotë që, edhe pse rezultatet janë premtuese për kërkimin dhe parashikimin, përdorimi i gjerë për “të kontrolluar gjithkënd” ende nuk është në fazën e duhur.
Autore kryesore e studimit, doktoresha Reisa Sperling, ka shpjeguar se qasja duhet të jetë e kujdesshme. Ajo ka theksuar idenë “prisni dhe bëjeni testin kur të ekzistojë mundësia për të ndërmarrë diçka konkrete”, duke theksuar se për momentin këshillat mbeten të njëjtat për shëndetin e përgjithshëm: të ushqyerit shëndetshëm, gjumi i mjaftueshëm, ushtrimet e rregullta dhe të qëndruarit aktiv fizikisht e mendërisht.
Testi që mat p-tau217 vlerëson një formë të proteinës tau, e cila lidhet me grumbullimin e pllakave të amiloidit në tru. Pllakat e amiloidit konsiderohen ndër shenjat kryesore të sëmundjes Alzheimer. Megjithatë, pavarësisht lidhjes mes biomarkerit dhe rrezikut që shfaqet në shifra, ekspertë të tjerë paralajmërojnë se testi nuk është ende mjaftueshëm i saktë për të dhënë parashikim të individualizuar për çdo person.
Në një koment të botuar në JAMA, studiuesit Suzanne Schindler dhe David Wolk kanë vënë në dukje se analizat e gjakut ende nuk janë mjaftueshëm të sakta për të udhëhequr parashikim të individualizuar, por studimi paraqet një pjesë të rëndësishme të mozaikut shkencor. Po ashtu, Jessica Langbaum nga Instituti Banner për Alzheimerin ka theksuar se shumë njerëz po kërkojnë ta bëjnë këtë analizë, shpesh të nxitura nga arsye që lidhen me shqetësimin për rrezikun familjar.
Konkluzioni që del nga ky studim është se biomarkeri p-tau217 mund të ofrojë një sinjal të hershëm për rrezikun e dëmtimeve njohëse, duke lejuar një vështrim më afatgjatë se sa ishte e mundur më parë. Por, për momentin, përdorimi i testit për persona pa simptoma mbetet i kufizuar, pasi kërkohen saktësi më të madhe dhe udhëzime më të qarta se si të shndërrohen të dhënat në vendime konkrete shëndetësore për secilin individ.
Botuar fillimisht në Koha.net
