Historiani Jusuf Buxhovi e ka vlerësuar si “historike” deklaratën që ish-presidenti Hashim Thaçi e dha ditën kur dha dorëheqje dhe u nis për në Hagë. Sipas tij, mesazhi i Thaçit atë moment nuk ishte vetëm një frazë e zakonshme, por një përçim i qartë për rolin e drejtësisë dhe për detyrën që, sipas Thaçit, duhej të mbronte vendin edhe përmes procesit gjyqësor.
Buxhovi e lidh këtë vlerësim me mënyrën se si Thaçi e formuloi qëndrimin e tij para se të nisej. Ai thekson se në deklaratën e dhënë atë ditë, Thaçi e kishte përmbledhur qëllimin e udhëtimit në Hagë me fjalinë “Po shkoj në Hagë për ta mbrojtur Kosovën”. Për historinë politike dhe institucionale të vendit, kjo formulë, sipas Buxhovit, mbart peshë të veçantë për shkak të lidhjes mes aktit personal dhe interesit shtetëror.
Gjatë komenteve në KlanKosova, Buxhovi ka kujtuar gjithashtu pjesën tjetër të mesazhit që ai e konsideron po aq domethënës. Ai i referohet qëndrimit të Thaçit se “Drejtësia do ta mbrojë dhe unë i besoj drejtësisë”. Në interpretimin e historianit, ky nuk është vetëm një besim i deklaruar, por një qëndrim i shoqëruar me bindjen se procesi i drejtësisë është mekanizëm që e mbron të vërtetën dhe institucionet, edhe kur situata është e vështirë.
“Po shkoj për ta mbrojtur Kosovën”, këtë fjali Buxhovi e ka trajtuar si thelbin e mesazhit, ndërsa më pas ka vijuar me pjesën e besimit te drejtësia. Ai ka theksuar se fjalia “Drejtësia do ta mbrojë dhe unë i besoj drejtësisë” e plotëson logjikën e deklaratës, duke e vendosur fokusin te besimi se drejtësia do të marrë rolin e saj në zbardhjen e rrethanave dhe në vlerësimin përfundimtar.
Fjala e Thaçit në Hagë si “mesazh historik” për Kosovën
Sipas Buxhovit, arsyeja pse ai e quan historike atë deklaratë lidhet edhe me faktin se ajo shprehte, në një mënyrë të drejtpërdrejtë, një angazhim dhe një qëndrim që lidhej me Kosovën. Ai ka argumentuar se brenda asaj që u tha, qëllimi kryesor ishte mbrojtja e vendit përballë procesit ligjor që do të pasonte. Në këtë kuptim, historiani e vlerëson se mesazhi përmban elementin e përgjegjësisë dhe të përkushtimit ndaj interesit shtetëror.
Gjatë bisedës, Buxhovi ka shprehur edhe idenë se nuk ka fjalë më domethënëse se ato që, sipas tij, i ka përcjellë një burrë në momentin kur ndodhet përballë një etape të rëndësishme historike. Kjo lidhet me mënyrën se si ai e sheh deklaratën: si një komunikim që shkon përtej një njoftimi të thjeshtë, duke u kthyer në një sinjal të qartë për publikun dhe për rrjedhën e ngjarjeve.
Vlerësimi i Buxhovit vjen në kontekst të momentit të dorëheqjes dhe nisjes së Thaçit për në Hagë, një ngjarje që tashmë është bërë pjesë e narrativës politike dhe publike rreth Kosovës. Për historinë e asaj periudhe, përmendja e deklaratës “Po shkoj në Hagë për ta mbrojtur Kosovën” dhe besimi te “drejtësia” shfaqen si elementë kyç të interpretimit që Buxhovi i jep asaj dite. Në këtë mënyrë, ai e mbyll qëndrimin e tij duke e quajtur atë çast si “historik”, pikërisht për shkak të mesazhit që, sipas tij, u përçua nga ish-presidenti Hashim Thaçi.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
