Një muaj e një ditë pas ditës së zgjedhjeve, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka certifikuar rezultatet dhe me këtë ka përfunduar edhe procesi elektoral. Tani, Kosova ka hyrë në një periudhë ku afatet për formimin e institucioneve kryesore përcaktohen me Kushtetutë ose sqarohen përmes interpretimit të Gjykatës Kushtetuese. Në këtë kontekst, ushtruesja e detyrës së Presidentit, Albulena Haxhiu, ka paralajmëruar se veprimet që i takojnë do t’i ndërmarrë brenda afateve të përcaktuara.
Brenda kornizës kohore që ka dalë nga interpretimi kushtetues, deputetët e rinj kanë deri më 7 gusht që ta konstituojnë legjislaturën e njëmbëdhjetë të Kuvendit. Ky afat nuk lidhet vetëm me mbledhjen formale të deputetëve në sallë, por me përmbushjen e të gjitha hapave që çojnë në konstituimin e Kuvendit, siç e ka sqaruar Gjykata Kushtetuese në aktgjykimin e saj pas një ngërçi në Kuvend.
Detyrimi për respektimin e këtyre afateve buron nga një aktgjykim i Gjykatës Kushtetuese, i publikuar më 25 qershor 2025. Në atë rast, në Kuvend pati ngërç, i cili e shtyu institucionin të japë qartësime shtesë për mënyrën se si duhet të kuptohet afati kushtetues. Për pasojë, procesi i konstituimit të legjislaturës nuk shihet si një veprim i vetëm, por si një cikël kushtetues që duhet të finalizohet brenda një periudhe të caktuar.
Neni 66 i Kushtetutës përcakton se “Kuvendi i Kosovës zgjidhet me mandat katërvjeçar, duke filluar nga dita e seancës konstituive, që mbahet brenda tridhjetë (30) ditësh nga dita e shpalljes zyrtare të rezultateve të zgjedhjeve”. Pra, pika kryesore është se seanca konstituive duhet të zhvillohet brenda një afati 30-ditor që nis nga shpallja zyrtare e rezultateve. Në rastin konkret, certifikimi i rezultateve është bërë të mërkurën nga KQZ-ja, ndërsa veprimet e mëvonshme duhet të rrjedhin brenda trajektores së afateve kushtetuese.
Afati 30-ditor: konstituimi duhet të finalizohet brenda periudhës
Interpretimi i Gjykatës Kushtetuese ka sqaruar edhe kuptimin e fjalës “mbajtja” e seancës konstituive. Në aktgjykimin përkatës, thuhet se kërkesa nga paragrafi 1 i nenit 66 “që Kuvendi të mbajë Seancën Konstituive brenda tridhjetë (30) ditëve nuk do të thotë vetëm që deputetët e zgjedhur duhet të mblidhen fizikisht në sallë”. Sipas kësaj logjike juridike, rëndësi ka fakti që norma duhet të kuptohet në mënyrë “substanciale dhe funksionale”, çka nënkupton se brenda këtij afati duhet të realizohen të gjitha veprimet kushtetuese që dalin për konstituimin e Kuvendit.
Me fjalë të tjera, afati kushtetues nuk mbyllet me vetëm një veprim të pjesshëm, por kërkon që procesi të shkojë deri në fund brenda limitit kohor. Ky qartësim është veçanërisht i rëndësishëm për situata kur institucioni përballet me ngërçe apo vonesa në fazat e seancës konstituive. Në praktikë, nga ky interpretim rrjedh se deputetët e zgjedhur nuk kanë të drejtë të mjaftohen vetëm me mbledhjen në sallë në fund të afatit, por duhet që konstituimi të përfundojë brenda periudhës së përcaktuar.
Gjithë ky proces i udhëhequr nga afatet kushtetuese ndodh në një kohë kur vendi gjendet në fazën pas përfundimit të procesit elektoral. Certifikimi i rezultateve nga KQZ-ja e mbyll përfundimisht procesin elektoral, duke bërë që të aktivizohen hapat institucionalë që pasojnë zgjedhjet. Në këtë linjë, legjislatura e njëmbëdhjetë e Kuvendit duhet të konstituohet deri më 7 gusht, duke respektuar detyrimin që del nga Kushtetuta dhe interpretimi përkatës i Gjykatës Kushtetuese i publikuar më 25 qershor 2025.
Ndërkaq, paralelisht me këto hapa për Kuvendin, afatet për formimin e qeverisë dhe zgjedhjen e presidentit janë po ashtu të përcaktuara me Kushtetutë ose të sqaruara përmes vendimeve të Gjykatës Kushtetuese. Ushtruesja e detyrës së Presidentit, Albulena Haxhiu, ka theksuar se veprimet që i takojnë do t’i ndërmarrë brenda afateve të përcaktuara. Në këtë mënyrë, institucionet duhet të lëvizin sipas kalendarit ligjor, në mënyrë që zinxhiri kushtetues të mos mbetet i bllokuar.
Botuar fillimisht në Koha.net
