Më 4 korrik, Shtetet e Bashkuara festojnë Ditën e Pavarësisë, një datë që shënon themelet e një republike të ndërtuar mbi idetë e lirisë dhe demokracisë. Përtej festimeve në SHBA, kjo ditë ka edhe një dimension tjetër për shqiptarët, sepse u kujton atyre aleatin që në momente vendimtare të historisë nuk u mjaftua me deklarata, por mori vendime konkrete.
Kur Presidenti George W. Bush vizitoi Shqipërinë më 10 qershor 2007, u përcoll qartë një mesazh që nuk linte vend për paqartësi. Në atë periudhë, procesi i statusit për Kosovën ishte bllokuar nga kalkulimet diplomatike dhe nga kërcënimet me veto. Ndërsa zvarritja kërcënonte të zbehte ritmin drejt së ardhmes politike, Presidenti amerikan i bëri të qartë se destinacioni politik i Kosovës ishte pavarësia dhe se mbyllja e derës për vendime të reja nuk mund të vazhdonte pafund.
Vetëm pak muaj më vonë, Kosova shpalli pavarësinë. Në të njëjtën kohë, administrata e Presidentit Bush mbështeti fuqishëm edhe rrugën euroatlantike të Shqipërisë. Kjo përpjekje u kurorëzua me anëtarësimin në NATO të Shqipërisë në vitin 2009. Në këtë mënyrë, vendimet politike të asaj periudhe nuk mbetën thjesht në dokumente apo deklarata të çastit, por ndikuan drejtpërdrejt në arkitekturën e sigurisë për të gjithë kombin shqiptar.
Kujtesa historike: pse monumentet kanë peshë për Kosovën
Ditën e 4 Korrikut, pyetja që shtrohet lidhet pikërisht me këtë kujtesë: a i ka borxh Kosova një monument Presidentit George W. Bush? Ideja thekson se një nderim i tillë nuk do të shërbente si instrument për një parti politike amerikane, as si homazh për një president të zakonshëm. Përkundrazi, do të ishte një monument për rolin që ai luajti në momentin vendimtar, kur përdori autoritetin e presidencës amerikane për të mbështetur të drejtën e një populli që të jetojë i lirë.
Është theksuar gjithashtu se Kosova ka nderuar më parë edhe figura të tjera amerikane me peshë historike. Presidenti Bill Clinton është përmendur për rolin e tij në ndalimin e spastrimit etnik dhe për ndërhyrjen e NATO-s, duke u konsideruar një ndihmesë vendimtare në vitin 1999. Por, siç vihet në pah në këtë rrëfim, historia nuk përfundon aty. Viti 2007 shfaqet si hallka që e çoi Kosovën drejt vitit 2008, periudhë kur pavarësia u finalizua.
Në këtë vijë, Presidenti George W. Bush zë një vend të veçantë në kujtesën e shtetësisë së Kosovës. Po ashtu, Shqipëria e ka shënuar këtë nderim me një shtatore në Fushë-Krujë. Ndërsa, sipas përmbajtjes së trajtuar, Kosova ende nuk e ka bërë një veprim të tillë. Kjo sjell në fokus idenë se një komb mund të shprehë mirënjohje edhe më vonë, jo domosdoshmërisht në të njëjtën kohë me ngjarjen, por kur vendos të ruajë përgjegjësisht të vërtetën historike.
Monumentet, theksohet, nuk ndërtohen vetëm për të kujtuar të kaluarën. Ato kanë edhe një funksion tjetër: t’u tregojnë brezave të ardhshëm se liria nuk erdhi rastësisht dhe se në historinë e vendit ka pasur njerëz që, kur u bë momenti vendimtar, kishin guximin të qëndronin pranë drejtësisë. Në këtë kuptim, nderimi më i mirë për 4 Korrikun lidhet me ruajtjen e kujtesës historike dhe me respektin institucional për ata që ndihmuan ta bëjnë Kosovën shtet.
Botuar fillimisht në Bota Sot
