Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK), Lulzim Rafuna, ka paralajmëruar se Kosova po përballet me humbje të fondeve dhe projekteve të planifikuara, kryesisht si pasojë e bllokadës institucionale dhe masave ndëshkuese të Bashkimit Evropian. Në një intervistë për Ekonomia Online, ai ka theksuar se derisa vendet e rajonit arrijnë t’i marrin mjetet, Kosova vazhdon të mbetet prapa për shkak të mosplotësimit të reformave të kërkuara brenda afateve.
Sipas Rafunës, ndikimi i parë ka ardhur nga masat sanksionuese. Ai ka thënë se vendi “fillimisht humbi një pjesë të fondeve” si rezultat i këtyre masave, ndërkohë që vendet e rajonit i morën të gjitha mjetet e parashikuara. Në këtë mënyrë, Kosova u gjend në një pozitë të pafavorshme që në fazën e parë të shpërndarjes së fondeve, sepse nuk i ka arritur kushtet e nevojshme për të përfituar.
Rafuna ka vijuar duke e lidhur situatën edhe me fazën e dytë të sfidave, duke theksuar se tashmë janë humbur edhe mjete të tjera nga Plani i Rritjes. Ai ka shpjeguar se kjo ndodh pasi nuk janë përmbushur reformat e kërkuara brenda afatit të përcaktuar. Në këtë kuptim, humbjet nuk lidhen vetëm me sanksionet e mëparshme, por edhe me aftësinë e institucioneve për të realizuar reforma konkrete brenda periudhës së caktuar për raportim dhe vërtetim të progresit.
Reformat brenda afateve janë kusht për të mos humbur fondet
Një nga momentet kryesore që Rafuna ka ngritur në intervistë lidhet me procedurën e raportimit të Planit të Rritjes. Ai ka thënë se Kosova kishte afat deri më 30 qershor që të dorëzonte raportin dhe të dëshmonte se i kishte kryer reformat e kërkuara. Megjithatë, sipas tij, reformat nuk janë arritur të bëhen ashtu siç është kërkuar me Planin e Rritjes, çka rrit rrezikun që të mos lëshohet pjesa përkatëse e mjeteve.
Rafuna ka vlerësuar se humbja që mund të pasojë nga mosplotësimi i reformave do të jetë e konsiderueshme. Ai ka përdorur formulimin se “një shumë goxha e madhe” rrezikohet të humbet, ose “thuajse e kemi humbur”. Kjo do të thotë se, në praktikë, procesi i shpërndarjes së fondeve po shkon drejt një skenari ku Kosova nuk i siguron rezultatet e kërkuara në kohën e paraparë.
Në këtë linjë, kryetari i OEK ka ngritur edhe një çështje të rëndësishme për dinamikën rajonale të përfitimit. Ai ka thënë se derisa Kosova humb, vendet e rajonit përfitojnë, sepse këto mjete nuk do të kthehen në Bruksel dhe nuk do të “na presin” ne si Kosovë derisa të plotësojmë kushtet. Sipas tij, mjetet do të shpërndahen te vendet që arrijnë t’i plotësojnë kriteret, duke lënë Kosovën jashtë nëse reforma dhe raportimi nuk realizohen siç kërkohet.
Rafuna ka theksuar se problemi i përsëritur krijon një efekt zinxhir: fillimisht humbja vjen nga sanksionet, ndërsa më pas vjen humbja e mundshme nga Plani i Rritjes për shkak të moszbatimit të reformave. Ai ka përmendur se Kosova ka qenë nën masa sanksionuese, prandaj nuk i ka marrë fondet që të tjerët i morën. Ndërkohë, edhe në fazën e Planit të Rritjes, sfida kryesore mbetet realizimi i reformave brenda afatit të përcaktuar, në mënyrë që raporti të jetë i mbështetur me prova të zbatimit.
Në këtë kontekst, çështja që Rafuna vendos në qendër është nevoja për reforma të reja dhe një përmirësim të shpejtë të procesit institucional. Ai e ka paraqitur situatën si një urgjencë për të mos lejuar që fondet e planifikuara të kalojnë te vendet e tjera. Ndërsa afati i raportimit për Planin e Rritjes ka qenë 30 qershor, dhe reformat nuk janë arritur sipas kërkesave, rreziku i humbjes së mëtejshme të një shume të rëndësishme mbetet sfida kryesore, sipas asaj që ka deklaruar kryetari i OEK.
Botuar fillimisht në Koha.net
