Irani dhe Shtetet e Bashkuara kanë hyrë në një fazë të re negociatash, pas një raundi bisedimesh të zhvilluara në Zvicër për të hapur rrugën drejt një marrëveshjeje përfundimtare që synon t’i japë fund konfliktit. Pavarësisht sinjalizimeve nga Uashingtoni, Teherani ka mohuar se ka marrë angazhime të reja në lidhje me çështjen e inspektimeve bërthamore, çka ka krijuar mospajtime mes palëve.
Zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, reagoi pas negociatave dhe deklaroi se diskutimet me Agjencinë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike mund të zhvillohen “qysh sot”, duke e lidhur këtë me procesin e nisur mes Washingtonit dhe Teheranit. Megjithatë, ai nuk ka kaluar pa kontestime nga ana iraniane, ku çdo pretendim për rikthimin e inspektorëve është trajtuar ndryshe.
Ministria e Jashtme e Iranit u tha mediave shtetërore se Teherani nuk ka marrë “asnjë angazhim të ri” lidhur me inspektimet bërthamore. Kjo, sipas të dhënave të raportuara, ndodh në një moment ku administrata amerikane ka ndërmarrë një hap konkret: pezullimin e përkohshëm të disa sanksioneve, duke i hapur rrugë Iranit të shesë naftë në dollarë amerikanë për herë të parë pas disa dekadash.
Vendimi për pezullimin e sanksioneve vjen nga Departamenti Amerikan i Thesarit dhe është miratuar të hënën. Pezullimi është përshkruar si një veprim që zhbën disa nga shtyllat kryesore të embargos afatgjatë të Washingtonit. Me këtë mekanizëm, pritet të lehtësohet presioni financiar mbi Iranin, ndërkohë që negociatat vazhdojnë drejt një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse.
Udhërrëfyes 60-ditor: negociata për marrëveshje përfundimtare
Në këtë skenar, ndërmjetësues nga Katari dhe Pakistani kanë njoftuar për një marrëveshje në nivel procesi. Në një deklaratë të përbashkët të publikuar të hënën, ata bënë të ditur se pas raundit të parë të bisedimeve, SHBA-ja dhe Irani kanë rënë dakord për “një udhërrëfyes drejt arritjes së një marrëveshjeje përfundimtare brenda 60 ditëve”. Raundi i parë i bisedimeve është zhvilluar në resortin zviceran të Burgenstockut, ku palët kanë diskutuar hapat e ardhshëm të dialogut.
Vance i përshkroi bisedimet si një proces që ka vendosur një “bazë të mirë”. Ai tha se në takime janë trajtuar çështje që shkojnë përtej aspektit bërthamor, duke përfshirë edhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Po ashtu, ai theksoi se diskutimet u fokusuan në “shmangien e përplasjeve në kuadër të armëpushimit rajonal”, një formulim që sugjeron synim për ulje të tensioneve në rajon.
Ndërkohë, mospajtime mbeten të dukshme pikërisht në pjesën që lidhet me inspektimet bërthamore. Ndërsa zëvendëspresidenti amerikan sugjeroi një lehtësim të mundshëm për rifillimin e diskutimeve me Agjencinë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike, Teherani ka reaguar duke mohuar angazhime të reja për këtë çështje. Ministria e Jashtme iraniane e ka paraqitur pozicionin si mungesë të çdo detyrimi të ri lidhur me inspektimet, duke e vendosur theksin te qëndrimi formal i Teheranit.
Pezullimi 60-ditor i sanksioneve, i miratuar nga Departamenti Amerikan i Thesarit në të njëjtën ditë me njoftimin për udhërrëfyesin, synon ta zhvendosë dialogun nga deklaratat drejt një plani konkret afatshkurtër. Përballë kësaj, Teherani ruan një linjë të qartë lidhur me inspektimet, ndërsa Uashingtoni thekson se procesi tashmë ka krijuar bazë për hapa të mëtejshëm. Në këtë fazë, afati prej 60 ditësh vendos një ritëm të qartë për të përcaktuar nëse negociatat do të çojnë në një marrëveshje përfundimtare.
Botuar fillimisht në Koha.net
