Akademia e Shkencave dhe Arteve (ASHAK) ka organizuar një konferencë shkencore ku janë trajtuar ndryshimet gjeopolitike dhe sfidat që, sipas diskutimeve, po ndikojnë në rrugën e Kosovës. Në këtë aktivitet u përfshinë edhe ish-anëtarë të qeverisë, të cilët njëherësh janë akademikë, dhe që bënë një përmbledhje të problemeve që lidhen si me zhvillimet politike në rajon, ashtu edhe me procesin e integrimit në Bashkimin Evropian (BE).
Në konferencë u theksua se Kosova përballet me pengesa të shumta në rrafshin ndërkombëtar, duke nisur nga formimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe e deri te çështjet që lidhen drejtpërdrejt me ecurinë e integrimeve. Diskutimi, i mbështetur në këndvështrime institucionale dhe akademike, u fokusua te nevoja për një qasje më të fortë nga ana e shtetit për të ruajtur orientimin euroatlantik dhe për të forcuar kapacitetet institucionale.
“Kosova nuk mund t’i kapërcejë e vetme pengesat në rrugën drejt Bashkimit Evropian (BE)”, ka thënë ish-zëvendëskryeministri Hajredin Kuçi, gjatë fjalës së tij në këtë konferencë. Kuçi e lidhte avancimin në procesin integrues me domosdoshmërinë e mbështetjes së fuqishme politike, veçanërisht nga aktorë të rëndësishëm brenda strukturave të BE-së.
Pa mbështetje politike, bllokadat e BE-së vështirë të tejkalohen
Gjatë fjalës së tij, Kuçi theksoi se një pjesë e madhe e situatës nuk varet nga institucionet e Kosovës. Sipas tij, në radhë të parë vëmendja duhet të përqendrohet te pesë vendet anëtare të unionit evropian, të cilat, siç u shpreh ai, kanë rol vendimtar në ecurinë e agjendës së integrimit. Ai përmendi se Gjermania, dhe eventualisht Franca, duhet të jenë ndër vendet që i jepnin procesit një mbështetje të veçantë politike, të cilën e cilësoi si “engjëll mbrojtës”.
Kuçi tha se pa një mbështetje të tillë politike, Kosova do ta ketë të vështirë të tejkalojë bllokadat që lidhen me procesin integrues. Ai ngriti në pah edhe faktin që shteti ende nuk njihet nga pesë vende anëtare të BE-së: Spanja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja. Në këtë kontekst, ai argumentoi se është pikërisht mungesa e një përkrahjeje më të madhe politike dhe juridike ajo që e vështirëson tejkalimin e pengesave, duke sugjeruar se momentalisht vetëm disa qasje brenda BE-së mund të krijojnë hapësirë për një zgjidhje të tillë.
Ish-zëvendëskryeministri diskutoi edhe “dy rrugë” të mundshme të anëtarësimit. Sipas Kuçit, rruga e parë lidhet me marrjen e njohjes nga pesë shtetet që ende nuk e kanë bërë njohjen. Ndërsa rruga e dytë, sipas tij, do të ishte që Bashkimi Evropian të ndryshojë traktatet, një skenar që ai e cilësoi si “pak të besueshme”. Në të njëjtën kohë, ai tha se për rrugën e parë mund të punohet më shumë, si nga Kosova ashtu edhe nga partnerët ndërkombëtarë, për të avancuar drejt statusit që i mungon vendit.
Në konferencë u rikujtua se Kosova është shteti i vetëm i rajonit që nuk ka statusin e vendit kandidat në BE. Aplikimi i saj u bë gjatë presidencës çeke, në dhjetor 2022, por procesi nuk ka kaluar në shqyrtim. Në këtë kontekst, u përmendën edhe arsye që lidhen me mungesën e progresit në fazën e trajtimit të aplikacionit. Në diskutim u theksua se, për shkak të këtyre rrethanave, Kosova vazhdon të përballet me kufizime që ndikojnë drejtpërdrejt në ritmin e integrimit dhe në mundësinë për të ecur përpara pa një mbështetje të fortë nga jashtë.
Botuar fillimisht në Koha.net
