Prindërit e sotëm shpesh kërkojnë të planifikojnë gjithçka: çfarë do të shikojnë fëmijët, cilat aktivitete do t’u bëhen, sa “i vlefshëm” do të jetë çdo minutë e ditës. Në këtë mënyrë, koha familjare kthehet lehtësisht në një orar të ngjeshur, ku edhe pushimet kanë objektiva. Por, në shumë familje, gjyshërit sjellin një qasje tjetër: më të thjeshtë, më të qetë dhe shpesh të fokusuar te ajo që fëmijëve u duhet vërtet për t’u zhvilluar emocionalisht dhe socialisht.
Janë pikërisht këto përvoja “të vogla” që shpesh mbeten pas në rrjedhën e jetës moderne. Zakonet tradicionale që gjyshërit ndjekin në shtëpi, gjatë bisedave dhe në lojëra të përditshme, mund të ndikojnë në mënyrën si fëmijët mësojnë pavarësinë, durimin dhe aftësitë për t’u marrë vesh me të tjerët. Nga mënyra si menaxhohet koha pa ekrane, te si trajtohen mërzia, rregullat dhe komunikimi, këto praktika përsëriten nga brezi në brez.
Një nga gjërat e para që vihet re është kufizimi i kohës para ekraneve. Në vend të telefonit, tabletit apo televizorit, gjyshërit shpesh propozojnë aktivitete si shëtitje, gatim i përbashkët ose lexime librash. Këto momente krijojnë hapësirë për komunikim të drejtpërdrejtë, nxisin imagjinatën dhe forcojnë lidhjet brenda familjes. Fëmijët mësojnë se argëtimi nuk vjen vetëm nga pajisjet, por edhe nga përditshmëria që kalohet bashkë.
Një tjetër zakon i rëndësishëm është të ngrënit së bashku. Për shumë gjyshër, vakti familjar është më shumë sesa thjesht ushqim: është moment ku zhvillohet biseda. Psikologia Anne Fishel thekson rëndësinë e diskutimeve gjatë vakteve familjare, sepse ato u japin fëmijëve mundësinë të shprehen, të dëgjohen dhe të ndihen pjesë e familjes. Kur fëmijët marrin vëmendje edhe gjatë një pjese kaq të thjeshtë të ditës, rritet ndjesia e përkatësisë dhe e sigurisë.
Koha e kaluar pa ekran, me rregulla të qarta, ndërton pavarësi te fëmijët
Gjyshërit zakonisht nuk nxitojnë t’ua mbushin çdo moment me aktivitete kur fëmijët thonë se po mërziten. Kur koha lihet pa programe të organizuara, fëmijët inkurajohen të shpikin lojëra, të përdorin imagjinatën dhe të gjejnë vetë zgjidhje. Kjo qasje ndihmon që fëmija të mos presë gjithmonë “t’i propozohet diçka”, por të mësojë të menaxhojë situatat vetë.
Po ashtu, shpesh u jepet hapësirë që t’i zgjidhin vetë problemet. Në vend që të ndërhyjnë menjëherë, gjyshërit ndonjëherë i lënë fëmijët të përballen me vështirësi të vogla, që janë të përshtatshme për moshën. Kjo e nxit vetëbesimin, pavarësinë dhe aftësinë për zgjidhjen e problemeve. Në të njëjtën logjikë, një pjesë e edukimit vjen edhe përmes mirësjelljes: përdorimi i fjalëve “të lutem”, “faleminderit” dhe “më fal” është pjesë e rutinës së përditshme dhe u mëson fëmijëve respektin, mirënjohjen dhe sjelljen e kujdesshme ndaj të tjerëve.
Një tjetër element që shfaqet shpesh është të mësuarit e durimit. Jo çdo dëshirë duhet plotësuar menjëherë; pritja e radhës, përfundimi i një detyre dhe pranimi i një refuzimi të arsyeshëm janë praktika që ndihmojnë fëmijët të zhvillojnë durimin, vetëkontrollin dhe tolerancën ndaj zhgënjimit. Krahas kësaj, gjyshërit u prezantojnë fëmijëve edhe botën para teknologjisë digjitale: pllakat e gramafonit, albumet e vjetra dhe mënyrat tradicionale të dëgjimit të muzikës kthehen në përvoja që tregojnë një pjesë të historisë familjare dhe krijojnë kujtime të përbashkëta.
Në fund, lojërat luajnë rol të veçantë. Gjyshërit shpesh zgjedhin lojëra tavoline dhe me letra, të cilat nuk janë thjesht për argëtim: ato ndihmojnë në zhvillimin e kujtesës, përqendrimit, të mendimit strategjik dhe bashkëpunimit. Fëmijët mësojnë edhe respektimin e rregullave dhe pranimin e humbjes. Po ashtu, inkurajohet komunikimi pa ekran: një telefonatë, një bisedë ballë për ballë ose kryerja e një detyre pa ndihmën e pajisjeve digjitale forcon aftësitë komunikuese dhe sigurinë në vetvete.
Këto zakone nuk janë ekskluzive vetëm për gjyshërit dhe nuk mungojnë te të gjithë prindërit modernë. Megjithatë, ato sjellin një kujtesë të vlefshme: fëmijët nuk kanë gjithmonë nevojë për më shumë aktivitete, lodra apo teknologji. Shpesh, ajo që u duhet më shumë është koha, vëmendja dhe prania e njerëzve që i duan.
Botuar fillimisht në Telegrafi