Një pjesë e madhe e qytetarëve në moshë pensioni po shtyhet drejt pragut të varfërisë ekstreme, pa qenë në gjendje të shmangë këtë rrezik. Sipas të dhënave më të fundit zyrtare, rreth 27% e popullsisë në moshë pensioni ndodhet në këtë situatë, ndërsa njëkohësisht mbetet jashtë përfitimeve që sjell rritja ekonomike.
Të dhënat tregojnë se pensioni mesatar për ata që kanë dalë në pension në vitin 2025 ishte 16 mijë lekë. Ky nivel shënon një tendencë rënëse: pensioni ka pësuar një ulje vjetore prej 3%, duke e bërë edhe më të vështirë për shumë familje përballimin e kostove të jetesës, sidomos kur të ardhurat vijnë kryesisht nga pensionet.
Ndërkohë, përqindja e pensionistëve që marrin më pak se sa i duhet për jetesë të plotë është e lartë. Në vend, 55% e pensionistëve marrin pension të pjesshëm, i cili mesatarisht nuk e kalon 13,500 lekë në muaj. Në praktikë, kjo do të thotë se më shumë se gjysma e pensionistëve kanë të ardhura të reduktuara, duke mos qenë në gjendje të mbulojnë nevojat bazë në mënyrë të qëndrueshme.
Situata duket edhe më kontradiktore kur merret parasysh klasifikimi i Shqipërisë si vend me të ardhura mesatare të larta. Por, megjithëse vendi renditet në një kategori më të mirë në raportet makro, realiteti i pensioneve dhe i të ardhurave të të moshuarve tregon se boshllëqet mbeten të mëdha. Në këtë kontekst, të dhënat e Bankës Botërore bëjnë të qartë se kufiri i varfërisë kërkon të paktën 249 dollarë në muaj, një nivel që për shumë pensionistë është larg.
Pensionet në rënie po e shtyjnë varfërinë te familjet
Skema publike e pensioneve, sipas të dhënave të përshkruara, po përkeqësohet nga prishja e raportit mes kontribuuesve dhe përfituesve. Kur numri i njerëzve që kontribuojnë ngushtohet dhe numri i atyre që marrin pension rritet, barrën e përballojnë familjet dhe të moshuarit, sidomos ata që kanë pensione të pjesshme ose pensione me nivel më të ulët. Në këtë mënyrë, barra e mbijetesës së të moshuarve zhvendoset te fëmijët dhe te familjet e tyre, duke krijuar një efekt zinxhir që ndihet edhe tek brezat më të rinj.
Sondazhet tregojnë se mbi 87% e të moshuarve nuk i mbulojnë dot nevojat me pensionin që marrin. Kjo lidhet drejtpërdrejt me nivelet reale të pagesave, të cilat, siç rezulton nga shifrat, variojnë nga 16 mijë lekë për pensionin mesatar të atyre që kanë dalë në pension në 2025, deri te shumat që shpesh qëndrojnë nën pragje të mjaftueshme për jetesë kur flitet për pensionet e pjesshme, që mesatarisht nuk e kalojnë 13,500 lekë në muaj. Për pasojë, shumë pensionistë detyrohen të kërkojnë mbështetje nga familjarët për shpenzime të përditshme, shërbime dhe nevoja të tjera.
Ndërsa rritja ekonomike nuk po reflektohet njësoj te të ardhurat e të moshuarve, çështja e pensioneve mbetet një nga faktorët kryesorë që e rrit rrezikun e përkeqësimit të mirëqenies. Me 27% të popullsisë në moshë pensioni që po afrohet me varfërinë ekstreme, dhe me një ulje vjetore të pensionit mesatar prej 3% gjatë vitit 2025, sfida për garantimin e një jetese të denjë bëhet edhe më urgjente. Në një realitet ku shumica e pensionistëve marrin të ardhura të reduktuara dhe ku mbulimi i nevojave me pension mbetet i pamundur për pjesën më të madhe, presioni social zhvendoset gjithnjë e më shumë tek familjet.
Botuar fillimisht në Albeu